[ كُتِبَ عَلَيْكُمُ الصِّيامُ كَما كُتِبَ عَلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ ] « 1 » . اى اهل ايمان ! روزه بر شما مقرّر و لازم شده ، همان گونه كه بر پيشينيان شما مقرّر و لازم شد ، تا پرهيزكار شويد . و دربارهء هر دو عبادت مىفرمايد : [ يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اسْتَعِينُوا بِالصَّبْرِ وَ الصَّلاةِ ] « 2 » . اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد ! از صبر و نماز [ در همهء امور زندگى ] يارى جوييد . در اين مرحله از عبوديّت آن چيزى كه نصيب انسان مىشود اين است كه خواهش‌ها و تمايلات نفسانى انسان مسخّر وى مىگردد . به عبارت ديگر اوّلين اثر عبوديّت ، ربوبيّت و ولايت بر نفس امّاره است و در اثر اين تسلّط ، صفا و روشنايى و روشن‌بينى نيز پيدا مىشود . مرحلهء دوم : تسلّط و ولايت بر انديشه‌هاى پراكنده ، يعنى تسلّط بر نيروى متخيّله است . اين قوّه در اختيار ما نيست ، بلكه ما در اختيار اين قوّهء عجيب هستيم ، ولهذا هرچه بخواهيم ذهن خود را در يك موضوع معيّن متمركز كنيم كه متوجّه چيز ديگر نشود براى ما ميسّر نيست ، بىاختيار قوّهء خيالْ ما را به اين سو و آن سو مىكشاند . مثلًا هرچه مىخواهيم در نماز حضور قلب داشته باشيم ، يعنى هرچه مىخواهيم اين شاگرد را بر سر كلاس نماز حاضر نگه داريم نمىتوانيم ، يك وقت متوجّه مىشويم كه نماز به پايان رسيده و اين شاگرد در سراسر اين مدّت غايب بوده .

--> ( 1 ) - بقره ( 2 ) : 183 . ( 2 ) - بقره ( 2 ) : 153 .