دامان اسلام و ديانت ، به سوى كمال و خوشبختى قدم برداشته و به سعادت رسيده‌اند كه نمونه‌هاى آن در تاريخ فراوان است . پسر نوح با بدان بنشست * خاندان نبوّتش گم شد سگ اصحاب كهف روزى چند * پى نيكان گرفت و مردم شد ( سعدى شيرازى ) عامل سوّم ، محيط : گاهى از نظر وراثت و تربيت مشكل نداشته است ولى بر اثر محيط ناسالم و خراب ، فرزند به تباهى كشيده شده است . به خاطر همين جهت آيات و روايات فراوانى داريم كه در اين گونه موارد مىگويند : بايد از محيط گناه و فساد ، هجرت كرده و دورى جست و اگر كسى در محيط فاسد بماند و هجرت نكند و دچار انحراف شود ، در مقابل خداوند عذرى ندارد . خداوند متعال در قرآن كريم مىفرمايد : إِنَّ الَّذِينَ تَوَفهُمُ الْمَلئِكَةُ ظَالِمِى أَنفُسِهِمْ قَالُواْ فِيمَ كُنتُمْ قَالُواْ كُنَّا مُسْتَضْعَفِينَ فِى الْأَرْضِ قَالُواْ أَلَمْ تَكُنْ أَرْضُ اللَّهِ وَ سِعَةً فَتُهَاجِرُواْ فِيهَا فَأُوْلئِكَ مَأْواهُمْ جَهَنَّمُ وَسَآءَتْ مَصِيرًا » « 1 » قطعاً كسانى كه [ با ترك هجرت از ديار كفر ، و ماندن زير سلطهء كافران و مشركان ] بر خويش ستم كردند [ هنگامى كه ] فرشتگانْ آنان را قبض روح مىكنند ، به آنان مىگويند : [ از نظر دين‌دارى و زندگى ] در چه حالى بوديد ؟ مىگويند : ما در زمين ، مستضعف بوديم . فرشتگان مىگويند : آيا زمين خدا وسيع و پهناور نبود تا در آن [ از محيط شرك به ديار ايمان ] مهاجرت كنيد ؟ ! پس جايگاهشان دوزخ است و آن بد بازگشت گاهى است .

--> ( 1 ) - نساء ( 4 ) : 97 .