و نيز مىفرمايد : يعِبَادِىَ الَّذِينَ ءَامَنُواْ إِنَّ أَرْضِى وَ سِعَةٌ فَإِيىَ فَاعْبُدُونِ » « 1 » اى بندگان من كه ايمان آورده‌ايد ! يقيناً زمين من وسيع و پهناور است ؛ پس [ با انتخاب سرزمينى مناسب و شايسته كه ارزش‌ها در آن حفظ شود ] فقط مرا بپرستيد . همچنين در روايات مىخوانيم ، رسول گرامى اسلام صلى الله عليه و آله مىفرمايد : مَنْ فَرَّ بِدِينِهِ مِنْ ارْضٍ الى ارْضٍ وِ انْ كانَ شِبْراً مِنَ الْارْضِ ، اسْتُوْجِبَ الْجَنَّةُ وَ كانَ رَفيقَ ابْراهيمَ وَ مُحَمَّدٍ عليهما السلام . « 2 » هر كس دين خود را از سرزمينى به سرزمين ديگر ولو به اندازهء يك وجب زمين باشد برهاند ( هجرت كند ) بهشت بر او واجب آيد و همدم ابراهيم و محمد عليهما السلام باشد . امام صادق عليه السلام در پاسخ شخصى كه از تفسير آيهء 56 سورهء عنكبوت سؤال كرد ، فرمود : اذا عُصِىَ اللَّهُ فى ارْضٍ وَ انْتَ فيها فَاخْرُجْ مِنْها الى غَيْرِها . « 3 » هر گاه در سرزمينى كه تو در آن به سر مىبرى نافرمانى خدا شد از آن جا به جاى ديگر هجرت كن . آرى ، محيط در سرنوشت انسان تأثير فراوان دارد ، بنابراين بايد از محيط فاسد و ناسالم هجرت كرد ، پيامبر صلى الله عليه و آله هم يكى از عوامل هجرت‌هايشان همين بود . هجرت از محيط شرك ، كفر و گناه براى حفظ دين و ايمان ، يا براى برگشت از

--> ( 1 ) - عنكبوت ( 29 ) : 56 . ( 2 ) - بحار الأنوار : 19 / 31 ، باب 6 ؛ مجموعة ورّام : 1 / 33 . ( 3 ) - بحار الأنوار : 19 / 36 ، باب 6 ؛ مجمع البيان فى تفسير القرآن : 8 / 455 ، ذيل آيهء 56 سورهء عنكبوت .