برنامه رزق و روزى نيّت‌هاى درونى و صفات باطنى تا در عمل انسان نمايان نشود ؛ پاداش و كيفر مفهوم ندارد ، آزمايش‌هاى الهى براى تحقق بخشيدن به همين مسائل درونى بشر است . عافيت‌طلبى يا فقير زيستن هيچ يك معيارى براى برترى و عزت نفس نيست ، كسانى كه گمان مىكنند همين اندازه كه اظهار ايمان كنند در صف مؤمنان قرار مىگيرند و در آخرت همنشين پيامبران و شهدا خواهند بود ؛ سخت در اشتباهند . عدّه‌اى در رفاه و آسايشى قرار مىگيرند كه از هر نظر آلوده است ، وسوسه‌هاى فساد انگيز از هر طرف آنها را محاصره مىكند ، آزمون بزرگ آنان اين است كه در چنين فضايى همرنگ محيط نشوند و اصالت و پاكى خود را حفظ كنند . گروهى در فشار محروميت قرار مىگيرند ، در حالى كه مىبينند اگر حاضر به معاملهء سرمايه‌هاى فطرى و دينى خود شوند ، فقر و فلاكت به سرعت درهم مىشكند امّا به بهاى از دست دادن ايمان و تقوا و عزّت و شرف ، راحتى مىخرند . خداوند متعال در سورهء جن ، نعمت آب را وسيله‌اى براى آزمايش جنّيان و انسان‌ها قرار داده و فرموده است : وَ أَلَّوِ اسْتَقمُواْ عَلَى الطَّرِيقَةِ لَأَسْقَيْنهُم مَّآءً غَدَقًا * لّنَفْتِنَهُمْ فِيهِ وَ مَن يُعْرِضْ عَن ذِكْرِ رَبّه‌ِيَسْلُكْهُ عَذَابًا صَعَدًا » « 1 » و اگر [ انس و جن ] بر طريقهء حق پايدارى كنند حتماً آنان را از آب فراوانى سيراب خواهيم كرد * تا آنان را در زمينهء فراوانى نعمت بيازماييم و كسى كه از ياد پروردگارش روى برگرداند ، او را در عذابى بسيار سخت و روز افزون درخواهد آورد .

--> ( 1 ) - جن ( 72 ) : 16 - 17 .