شيخ حسين انصاريان
263
تفسير و شرح صحيفه سجاديه (فارسى)
در تسبيح امام حسن بن على عليه السلام در روز چهارم ماه آمده است : سُبْحانَ مَنْ هُوَ مُطَّلِعٌ عَلَى خَوازِنِ الْقُلُوبِ سُبْحانَ مَنْ هُوَ مُحْصِى عَدَدَ الذُّنوُبِ سُبْحانَ مَنْ لايَخْفى عَلَيْهِ خافِيَةٌ فِى السَّماواتِ وَ الأَرْضِ سُبْحانَ المُطَّلِعِ عَلَى السَّرائِرِ عالِمِ الْخَفِيَّاتِ سُبْحانَ مَنْ لايَعْزُبُ عَنْهُ مِثْقالَ ذَرَّةٍ فِى الْأَرْضِ وَ لا فِى السَّماءِ سُبْحانَ مَنِ السَّرائِرُ عِنْدَهُ عَلانِيَةٌ وَ الْبَوَاطِنُ عِنْدَهُ ظَواهِرَ سُبْحانَ اللَّهِ وَ بِحَمْدِهِ . « 1 » منزّه است كسى كه او بر اندوختههاى دلها آگاه است ؛ منزّه است كسى كه شمارندهء گناهان است ؛ منزّه است كسى كه نهانهاى آسمان و زمين بر او پنهان نيست ؛ منزّه است خدايى كه بر رازها آگاه است و نهانها را مىداند ؛ منزّه است كسى كه ذرّهاى از آسمان و زمين بر او پوشيده نيست ؛ منزّه است كسى كه رازها پيش او آشكار است و حقيقت امور پيش او ظاهر است ؛ منزّه است خدايى كه سزاوار ستايش است . 3 - مسائل و امور مهمّى كه از پيچيدهترين و دقيقترين مشكلات عقلى است : گاهى در تكوين يا تشريع خلقت ، نكتههايى از نظر علمى يا عقلى در پردهء ابهام است كه براى هيچ كس قابل حل نيست ؛ به گونهاى كه انديشههاى عقلا و افكار ژرفنگر بزرگان دانش و فضل ، در آن وامانده و قابل دستيابى نيست . مانند مجهولات هستى و مبهمات علمى كه در پيرامون نظام حق روشن است . و تعبير از خداوند به لطيف در آيات و روايات اشاره به همين آگاهى به ظرايف و لطايف است كه پوشيده از ديگران است . بسيارى از دانشمندان اسلامى مانند ابوعلى سينا و ابوريحان بيرونى و . . . وقتى كه در مسائل پيچيدهء علمى مانند علوم رياضى و طب و فلسفهء به بن بست مىرسيدند ؛ در درگاه الهى به مناجات مىپرداختند و با عبادت و توسّل ، مسأله را آسان مىكردند .
--> ( 1 ) - بحار الأنوار : 91 / 206 ، باب 37 ، حديث 3 ؛ الدعوات ، راوندى : 91 .