شيخ حسين انصاريان

275

تفسير و شرح صحيفه سجاديه (فارسى)

مىدارد : عنايتى كن كه عبادت من با آلودگى عجب و خودپسندى فاسد نشود . محدث قمى در كتاب سفينة البحار در مادّه عجب مىفرمايد : الْعُجْبُ فِى الْعِبادَةِ اسْتِعْظامُ الْعَمَلِ الصّالِحِ وَ اسْتِكْبارُهُ ، وَ انْ يَرَى الْمُعْجَبُ نَفْسَهُ خارِجاً عَنْ حَدِّ التَّقْصيرِ ، وَهذا هُوَ الْعُجْبُ الْمُفْسِدُ لِلْعِبادَةِ . « 1 » عجب در عبادت به اين است كه شخص عابد ، بندگى و طاعت خود را بسيار بزرگ بشمارد ، و گمان كند عبادتش تام و تمام و كامل است ، و كمبودى در بندگى او وجود ندارد ، اين همان حالتى است كه عبادت را فاسد مىكند ! رسول خدا صلى الله عليه و آله مىفرمايد : ثَلاثٌ مُهْلِكاتٌ : شُحٌّ مُطاعٌ ، وَهَوىً مُتَّبَعٌ ، وَاعْجابُ الْمَرْءِ بِنَفْسِهِ . « 2 » مايه‌هاى هلاكت سه چيز است ، بخلى كه از آن اطاعت شود ، هواى نفسى كه پيروى گردد . اين كه شخص به اعمال خود با ديدهء غرور و اعجاب بنگرد . على بن سهيل مىگويد از حضرت رضا عليه السلام درباره عجبى كه باعث فاسد شدن عمل است پرسيدم ، حضرت فرمود : عجب را درجاتى است ، يكى آن كه عمل زشت آدمى در نظرش نيكو جلوه كند ، و آن را خوب پندارد و نسبت به آن مغرور گردد ، و ديگر اين كه اهل ايمان به عبادت خود دچار خودپسندى و عجب گردند كه با عبادتشان بر خداى منّت آورند ، در حالى كه خداوند بر بنده‌اش منّت دارد ؟ « 3 » امام صادق عليه السلام مىفرمايد :

--> ( 1 ) - سفينة البحار : 6 / 152 ، با كمى اختلاف . ( 2 ) - بحار الأنوار : 69 / 321 ، باب 117 ، حديث 37 ؛ وسائل الشيعة : 1 / 102 ، باب 23 ، حديث 245 . ( 3 ) - الكافى : 2 / 313 ، حديث 3 ؛ وسائل الشيعة : 1 / 100 ، باب 23 ، حديث 238 .