در حقيقت شيطان با نيروهاى غريزى در وجود انسان يارى مىشود . حكماى اسلامى در تفسير ريشه‌هاى اغواگرى شيطان گفته‌اند : « در بدن انسان نيروهاى چهارگانه است كه سبب از دست رفتن سعادت‌هاى روحانى مىگردد : 1 - نيروى خيال و محسوسات و تصوير آن در ذهن و فكر 2 - نيروى وهم در غيرمحسوسات 3 - نيروى شهوت و اميال 4 - نيروى غضب و خشم از اين نيروها حالاتى توليد مىشود كه موجب زوال كاميابى معنوى و حضور شياطين خارجى در اطراف انسان مىشود ؛ تا زمانى كه اين نيروها فعّال نباشند ، وسوسه‌اى هم در كار نيست كه سبب جهت‌گيرى نيروهاى چهارگانه باشد . » « 1 » علاوه بر آنها ، حواس ظاهرى و باطنى و نيروهاى بدنى هم به كمك شيطان مىروند و انسان به دست خود مقدمات گمراهى و تباهى را آماده مىسازد . اما اين كه دربارهء پيامبران و اولياى الهى نمىتواند نفوذ مؤثر داشته باشد ؛ زيرا اصولًا هر كسى با اراده و ميل نفس خويش دريچه‌هاى قلب را به روى شيطان مىگشايد و گرنه او بدون اجازه از اين دروازه نمىگذرد و پيامبران خدا و اولياى حقيقى خداوند هرگز اجازهء نظر به او نمىدهند تا روح و روان و دل آنان آلوده شود . مقصود از اين راه‌يابى شيطانى اين است كه آدمى بر اثر ضعف ايمان و بىتوجّهى به حق و حقوق الهى و انسانى ، قلب را در اختيار تسخير شيطان قرار مىدهد در نتيجه ارتكاب گناه در ذهن او آسان مىشود . امور مهمى در روايات اهل بيت آمده است كه زمينهء تسلط شيطان بر آدمى را بيان مىكند كه عبارتند از :

--> ( 1 ) - بحار الأنوار : 60 / 153 ، باب 3 ؛ به نقل از التفسير الكبير ، فخر رازى : 14 / 41 ، ذيل آيهء 17 سورهء اعراف .