چهارم - ترس از بازماندن از مقصود و مطلوب خود و اين مخصوص دو نفر است كه هر دو يك چيز را بخواهند ، پس هر يك از آن دو در وصول به مقصود به ديگرى حسد مىورزد ، از اين جهت كه آن را در انحصار خود مىخواهد ، مثل حسد هووها نسبت به يكديگر در مسائل همسرى و حسد برادران با هم درنزديكى به پدر و مادر براى دست يافتن به مال آن دو و حسد شاگردان به يكديگر در مورد يك استاد براى جلب توجّه او و حسد نديمان و خواص بزرگان در نيل به منزلت و مقام در نزد او و حسد وعاظ و فقهائى كه اهل يك شهرند با هم در رسيدن به درجهء قبول و به دست آوردن مال ، اگر غرض و مقصود آنها همين باشد . پنجم - تعزّز و آن عبارت است از اين كه بر او گران باشد كه يكى از همگنانش از او بالا و برتر شود ، به اين گمان كه اگر آن شخص به نعمت‌هايى دست يابد بر او تكبّر خواهد كرد و او را كوچك خواهد شمرد و او به واسطهء اين كه مىخواهد عزيز و ارجمند شمرده شود خواهان آن است كه آن نعمت به او نرسد . ششم - تكبّر و آن عبارت است از اين كه صفت تكبّر بر طبع كسى غالب باشد و بخواهد بر يكى از اقران برترى نمايد و از او توقّع انقياد و دنباله روى داشته باشد ، پس اگر نعمتى به وى رسد ، چنين تصور كند كه ديگر متحمّل تكبّر او نخواهد شد و از اطاعت و خدمت او سرباز خواهد زد ، يا داعيهء برابرى با او يا برترى از او را خواهد داشت و بدين سان خادم وى مخدوم او خواهد شد ، از اين جهت در رسيدن نعمت به وى حسد مىبرد و حسد بيشتر كفّار نسبت به رسول صلى الله عليه و آله از اين قبيل بوده ، چنان كه مىگفتند : چگونه جوانى فقير و يتيم بر ما مقدم شود ! وَ قَالُوا لَوْ لا نُزِّلَ هذَا الْقُرْآنُ عَلى رَجُلٍ مِنَ الْقَرْيَتَيْنِ عَظيمٍ » « 1 » و گفتند : اين قرآن چرا بر مردمى بزرگ از ميان يكى از اين دو شهر [ مكه و

--> ( 1 ) - زخرف ( 43 ) : 31 .