مرا به جام جهان بين نياز نيست كه هست * درون سينهء دل روشنم چو جام جمى زبان دل نتوان با هزار افسوس بست * چه غم شكست به دست ستم اگر قلمى ( مشفق كاشانى ) حالات نفس در قرآن اگر نفس همراه با قواعد الهيّه و سنن حضرت رسالت پناهى صلى الله عليه و آله تربيت نشود دچار حالات عجيبى مىگردد كه علاج بعضى از آن حالات بسيار سخت و گاهى غير ممكن است . آن حالات باعث مىشود كه نفس با شيطان رفاقت كند و با كمال آرامش طريق گمراهى و ضلالت بپيمايد و هر جنايتى كه بخواهد مرتكب گردد و هر كارى كه ميل داشته باشد انجام دهد . قرآن مجيد آن حالات را به هفت مرحله بيان فرموده : 1 - نفس امّاره . 2 - نفس حسرت زده . 3 - نفس رهينه . 4 - نفس هوايى . 5 - نفس دسّايى . 6 - نفس سفهى . 7 - نفس تسويلى . آياتى كه اين حالات را براى نفوس ذكر كرده به ترتيب عبارت است از : 1 - نفس اماره « إِنَّ النَّفْسَ لَأَمَّارَةُ بِالسُّوءِ إِلَّا مَا رَحِمَ رَبِّى » « 1 » زيرا نفس طغيان گر ، بسيار به بدى فرمان مىدهد مگر زمانى كه پروردگارم

--> ( 1 ) - يوسف ( 12 ) : 53 .