درس ششم : گسترش تشيع در مناطق مركزى ايران ( 1 ) 1 . قم ، نخستين پايگاه تشيع در ايران شهر قم ، نخستين شهر شيعى در حوزه مركزى ايران به شمار مىرود ؛ زيرا پيشينهء تشيع در آن به قرن اول هجرى بازمىگردد . در حالى كه ايران آن دوران هنوز گرفتار كشمكش پذيرش اسلام و يا باقى ماندن بر كيش اجدادى خود بود ، با سكونت اعراب شيعه در قم ، اين شهر مشى مذهبى خود را هم انتخاب كرد . « 1 » 1 - 1 . خاندان اشعرى در قم پيش از هجرت عربها به قم ، ايرانيان كهن در آن زندگى مىكرده‌اند . در توصيف شهر قم و ساكنين آن آمده است : شهرى است جليل‌القدر كه گويند در آن هزار گذر است و درون شهر ، دژى است كهن براى عجم ، و در كنار آن شهرى است كه به آن « كمندان » گفته مىشود و آن را رودخانه‌اى است كه در ميان دو شهر آب در آن جارى است و روى آن پلهايى است كه با سنگ بسته شده . . . و اهالى كه بر آن چيره‌اند قومى هستند از « مذحج » و سپس از « اشعريان » و در آن مردمى از عجمهاى كهن سكونت دارند و قومى هم از موالى كه خود مىگويند موالى عبدالله بن عباس بن عبدالمطلب‌اند . همچنين گفته شده كه پس از قيام مختار در سال 67 هجرى ، گروهى از بنىاسد به قم هجرت كرده و در آنجا سكنى گزيده‌اند و پيش از اشعريان طايفه مذحج و قيس به اين شهر آمده بودند . در اين شهر پيش از ورود اعراب آتشكده‌هايى وجود داشته كه سپس تبديل به مسجد شده است . « 2 »

--> ( 1 ) . تاريخ تشيع در ايران از آغاز تا قرن دهم هجرى ، ج 1 ، ص 179 . ( 2 ) . تاريخ تشيع در ايران از آغاز تا قرن دهم هجرى ، ج 1 ، ص 179 - 180 .