مهم‌ترين خاندانِ عرب مقيم قم ، طايفه اشعريون بودند كه شمارشان را تا شش هزار تن نوشته‌اند . « 1 » آنها از قبايل مشهور يمن بودند كه نسبشان به اعراب قحطانى مىرسيد . آنان از قبايل نامدار ، نقش‌آفرين و پرنفوذ در نواحى مختلف يمن به شمار مىآمدند و در ميان قبايل عرب ، به نيك‌خويى ، شرافت و جوانمردى شهره بودند . اشعريان از معدود قبايلى هستند كه با ميل و رغبت به اسلام گرويدند و از سرزمين خود براى پشتيبانى از رسول خدا ( ص ) به مدينه هجرت كردند و اسلام آنها به شايستگى از جانب رسول خدا پذيرفته شد . اشعريان در مدينه نقش بارزى در گسترش اسلام ايفا كردند . آنها در دورهء فتوحات اسلامى از اركان سپاه اسلام به شمار آمدند . از مفاخر ايشان در اين دوره ، مالك بن عامر اشعرى است كه به هنگام فتح مدائن ، سوار بر اسب به فرات زد . اقدام جسورانه وى ، به سپاه اسلام جرأت بخشيد تا به دنبال وى از فرات بگذرند . وى بر خلاف ابوموسى اشعرى ، از ياران استوار گام على در جنگ صفين بود . از ديگر سرداران فتوحات ، ابوموسى اشعرى بود كه قبيلهء اشعرى در سپاه او شمشير مىزدند و بسيارى از شهرهاى ايران ، از جمله قم را فتح كردند . برخى اشعريان پس از فتوحات در بخشى از نواحى ايران ، به احتمال قوى در دورهء خلافت عمر به كوفه آمدند و در همان‌جا مستقر شدند و در تحولات سياسى ، اجتماعى و فرهنگى در عراق و به دنبال آن جهان اسلام ، نقش برجسته‌اى ايفا كردند . « 2 » 2 - 1 . علت مهاجرت اشعريان به قم در علت مهاجرت اشعريان از كوفه به قم ، بنا به گفتهء مؤلّف تاريخ قم ، اختلاف وجود دارد . به روايتى ، مالك بن عامر اشعرى از ياران استوارگام على ( ع ) در جنگ صفين بود . سائب فرزند وى نيز از بزرگان كوفه و دلاور مردان عرب بود كه به يارى مختار شتافت و از فرماندهان ارشد سپاه وى به شمار مىرفت و در سال 67 هجرى در كنار مختار و در مصاف با لشكر مصعب بن زبير ، كشته شد .

--> ( 1 ) . همان ، ص 181 . ( 2 ) . همان ، ص 181 - 182 ؛ تاريخ تشيع ، ج 2 ، ص 164 - 166 .