6 . ويژگيهاى جمهورى اسلامى ايران جمهورى اسلامى ايران داراى ويژگيهايى است كه در مجموع آن را از ديگر سيستمهاى سياسى و شكلهاى حكومتى ديگر متمايز مىكند . مهم‌ترين ويژگى اين نظام آن است كه در جهان معاصر بر آن شده تا در قالب « جمهورى » ، حكومت اسلامى را بر اساس « ولايت فقيه » تحقق بخشد و « اسلام فقاهتى » را زير بنا و جهت دهندهء حكومت و دولت در تمامى عرصه‌هاى فردى و اجتماعى و در قواى سه گانه حاكم بر جامعه ( مقننه ، قضائيه و مجريه ) قرار دهد . در مقدمهء قانون اساسى آمده است : « حكومت از ديدگاه اسلام برخاسته از موضع طبقاتى و سلطه‌گرى فردى يا گروهى نيست ، بلكه تبلور آرمان سياسى ملتى هم كيش و هم فكر است كه به خود سازمان مىدهد تا روند تحول فكرى و عقيدتى راه خود را به سوى هدف نهايى ( حركت به سوى الله ) بگشايد . . . در ايجاد نهادها و بنيادهاى سياسى كه خود پايهء تشكيل جامعه است براساس تلقى مكتبىِ صالحان ، عهده‌دار حكومت و ادارهء مملكت مىگردند . ( انَّ الْارْضَ يَرِثُها عِبادِىَ الصَّالِحُونَ ) و قانونگذارى كه مبين ضابطه‌هاى مديريت اجتماعى است بر مدار قرآن و سنت جريان مىيابد . بنابراين نظارت دقيق و جدى از ناحيهء اسلام‌شناسان عادل و پرهيزگار و متعهد ( فقهاى عادل ) امرى محتوم و ضرورى است . . . براساس ولايت امر و امامت مستمر ، قانون اساسى زمينهء تحقق رهبرى جامع الشرايطى را كه از طرف مردم به عنوان رهبر شناخته مىشود ( مَجَارِىَ الامُورِ وَ الاحكَامِ عَلَى ايْدِى العُلماءِ يَأمُرُ الامَناءِ عَلى حَلالِهِ و حرامِهِ ) « 1 » آماده مىكند تا ضامن عدم انحراف سازمانهاى مختلف از وظايف اصيل اسلامى خود باشد . » « ولايت فقيه » در پاييز 1367 شمسى در بيان امام خمينى به « ولايت مطلقهء فقيه » تعبير شد ، و سپس در اصلاحيه قانون اساسى منعكس گرديد . در عين حال ، « جمهورى » نيز ، كه « ولايت جمهور مردم » است مقبول افتاده است و اين دو با هم سازگارى پيدا كرده‌اند ، چرا كه اولًا « چون هدف از حكومت ، رشد دادن انسان در حركت به سوى نظام الهى است ( وَ الىَ اللَّهِ المَصير ) تا زمينهء بروز و شكوفايى استعدادها به منظور تجلّى ابعاد خداگونگى انسان فراهم آيد ( تخلقوا باخلاق الله ) و اين جز در گرو مشاركت فعال و گستردهء تمامى عناصر اجتماع در روند

--> ( 1 ) . بحارالانوار ، ج 100 ، ص 80 .