را به ايمان آزموده است . انتظار فرج با چنين مفهومى ، سازنده و حركت‌زا است ؛ از اين رو ، در ميان عبادت‌هاى فردى و اجتماعى ، جايگاه ويژه‌اى دارد و در بيان رسول اكرم صلى الله عليه و آله برترين عبادت دانسته شده است : « افْضَلُ الْعِبادَةِ انْتِظارُ الْفَرَجِ . » « 1 » علّت آن شايد اين باشد كه انتظار فرج تبلور ولايت است ؛ ولايتى كه درستى همه اعمال آدمى منوط به آن است و بدون آن هيچ كارى پذيرفته نيست . « 2 » پايان غيبت بدون شك ، خورشيد وجود حضرت مهدى ( عج ) براى هميشه در پس پرده غيبت باقى نخواهد ماند و به تعبير بعضى روايات حتى اگر از دنيا بيش از يك روز باقى نمانده باشد ، خداوند آن روز را آن قدر دراز خواهد كرد تا حضرت حجّت ( عج ) ظهور كند . « 3 » آنچه در اينجا مطرح است زمان پايان غيبت آن حضرت است . براى روشن شدن اين مسأله چند نكته را يادآور مىشويم . الف - وقت ظهور : روايات زيادى تصريح دارد كه وقت ظهور حضرت مهدى ( عج ) از اسرار الهى است و تنها خداوند از آن آگاهى دارد و هر كس براى آن ، وقت تعيين كند ، دروغگو است . امام صادق عليه السلام در اين باره مىفرمايد : كسى كه براى ( ظهور ) مهدى ما وقت تعيين كند ، خود را در علم خدا شريك پنداشته و ( به دروغ ) ادعا كرده كه بر اسرار الهى واقف است . « 4 » ب - نشانه‌هاى ظهور : در روايات ، براى حضرت مهدى ( عج ) نشانه‌هايى ذكر شده

--> ( 1 ) - منتخب‌الاثر ، ص 499 . ( 2 ) - ر . ك . وسائل‌الشيعه ، ج 1 ، ص 93 . ( 3 ) - ر . ك . كنزالعمال ، ج 14 ، صص 261 - 267 . ( 4 ) - بحارالانوار ، ج 53 ، ص 3 .