زمينه‌هاى اوّليهء اين رسالت توسط امامان پيشين فراهم شده بود . آنچه امام عسكرى عليه السلام انجام داد دو موضوع بود : اعلام نزديك بودن زمان غيبت آخرين جانشين پيامبر صلى الله عليه و آله و اينكه آن فرد ، فرزند او حضرت مهدى ( عج ) است . امام در مجلسى كه بيش از چهل نفر از شيعيان حضور داشتند پس از معرفى جانشين خود فرمود : پس از امروز او را نخواهيد ديد تا آن كه زمان درازى بر آن بگذرد ؛ بنابراين آنچه عثمان مىگويد بپذيريد كه او جانشين و وكيل پيشواى شما است . « 1 » انجام پاره‌اى تمرين‌هاى مرتبط با موضوع غيبت به منظور تكميل اقدامات انجام شده توسط امامان پيشين در اين ارتباط . پوشيده داشتن خود از مردم - بجز موارد ضرورى - و محدود كردن ديدارهاى عمومى خويش به روزهايى كه با خليفه قرار ملاقات داشت ، « 2 » و نيز پياده كردن نظام وكلا براى ارتباط با پيروان خود و ارجاع شيعيان به آنان ، از جمله اين تمرين‌ها بود . امام مىدانست كه در آينده نزديك ، غيبت صغرى فرا مىرسد و ارتباط فرزند بزرگوارش با شيعيان تنها از طريق نوّاب خاص خواهد بود و در حقيقت با اتخاذ اين روش ، راه پيروان خود را براى پيمودن آن مرحله حساس و دشوار هموار ساخت . شهادت پيشواى يازدهم پس از حدود 28 سال بندگى خدا و شش سال تلاش و مبارزه در مسند امامت ، سرانجام در اوايل ماه ربيع‌الاوّل ، سال 260 در بستر بيمارى افتاد و در روز جمعه هشتم همان ماه به ديدار پروردگارش شتافت . « 3 » عبيداللّه بن خاقان ، از سران حكومت ، به‌محض آگاهى از بيمارى امام توسط جعفر ، برادر آن حضرت ، نزد معتمد رفت و در حالى كه پنج تن از جاسوسان همراه او بودند ، بسرعت

--> ( 1 ) - الغيبة ، ص 217 . ( 2 ) - ر . ك . اثبات الوصيّه ، ص 231 . ( 3 ) - ارشاد ، ص 345 .