بازگشت و به آنان دستور داد در خانه امام باشند و اخبار و مسائل آنجا را گزارش كنند . وى چند نفر ديگر را نيز به‌عنوان پزشك مأمور كرد كه روزى دوبار به امام سربزنند و چون خبر رسيد حال امام رو به وخامت است ، دستور داد پزشكان نيز تمام وقت ملازم خانهء امام باشند . او در اقدام ديگر از قاضى القضاة خواست ده نفر از نيروهاى مورد اعتماد خود را بر ا مام بگمارد و آنان شبانه روز در منزل حضرت باشند . « 1 » دستگاه خلافت از اين اقدامات ، دو هدف مهمّ داشت : نخست تحت نظر داشتن اوضاع داخلى منزل امام و كسب اطلاع از جانشين آن حضرت و دستگيرى وى . و ديگر ، سرپوش گذاشتن روى جنايتى كه نسبت به آن گرامى مرتكب شده و او را مسموم كرده بود . محدثان و مورخان بزرگ شيعه مثل شيخ صدوق « 2 » و كفعمى « 3 » بر مسموميّت پيشواى يازدهم توسط معتمد تصريح كرده‌اند . علامه طبرسى مىنويسد : بيشتر اصحاب ما بر اين عقيده‌اند كه امام عسكرى عليه السلام مسموم شده است . « 4 » با پخش خبر رحلت امام عسكرى عليه السلام در سامرّا ، اين شهر يكپارچه غرق در ماتم شد . مردم ، بازار و مغازه‌ها را تعطيل كردند و در حالى كه بر سر و سينه مىزدند براى شركت در مراسم تشييع جنازهء امام ، راهى منزل آن حضرت شدند . « 5 » پس از آن كه پيكر مطهر امام غسل داده شد ، فرزندش حضرت مهدى ( عج ) بر آن حضرت نماز گزارد . « 6 » نماز ديگرى نيز با حضور جمعيّت ، توسط ابو عيسى بن متوكل ، برادر خليفه بر جنازه امام خوانده و در كنار پدر بزرگوارش به خاك سپرده شد . « 7 »

--> ( 1 ) - كمال‌الدين و تمام النعمة ، ج 1 ، ص 42 ؛ بحارالانوار ، ج 50 ، ص 327 . ( 2 ) - اعتقادات صدوق ، ص 122 . ( 3 ) - المصباح ، ص 523 در ضمن جدول . ( 4 ) - اعلام الورى ، ص 367 . ( 5 ) - الفصول المهمّة ، ص 289 . ( 6 ) - ر . ك . كمال‌الدين و تمام النعمة ، ج 2 ، ص 475 ؛ بحارالانوار ، ج 50 ، ص 332 . ( 7 ) - بحارالانوار ، ج 50 ، ص 328 .