على رفيعى

228

تاريخ تحليلى پيشوايان (ع) (فارسى)

انحرافى را براى همگان برملا كرد . « 1 » از سوى ديگر به شبهات اعتقادى موجود در جامعه كه فرقه‌هاى اسلامى درگير آن‌ها بودند از قبيل مسأله جبر و تفويض ، رؤيت خدا در قيامت ، نظريّه تجسيم و تشبيه و . . . پاسخ مىداد . « 2 » گاه نيز پاسخگوى معضلات علمى و فقهىاى بود كه عالمان دربارى از حلّ آن ناتوان مىماندند و بدين وسيله بر چهره فقيهان دربارى و ديدگاه‌هاى آنان ، مهر ابطال و بيگانگى از اسلام مىزد . جريان نذر متوكل ، كيفر مسيحى زناكار و مسأله كنيه قرار دادن براى كافر ، از آن جمله است . « 3 » 5 - تربيت افراد مستعد شناسايى و جذب افراد مستعدّ و تربيت آنان و نيز مجهز ساختن ايشان به انواع علوم مورد نياز جامعه ، رسالت ديگر امام هادى عليه السلام بود . آن حضرت - برغم شرايط نامساعد - موفق شد افراد زيادى را در مكتب خود تربيت كند . براساس نوشته شيخ طوسى تعداد دست پروردگان و راويان آن حضرت بالغ بر 185 نفر مىشود . « 4 » در ميان اين گروه چهره‌هاى برجسته علمى و فقهى فراوانى به چشم مىخورد كه بعضى از آنان داراى نوشته‌هاى ارزشمندى در زمينه‌هاى مختلف علوم اسلامى هستند . بعضى از ياران امام هادى عليه السلام عبارتند از : ايوب بن نوح ، حسن بن راشد ، حسن بن على ، عثمان بن سعيد و على بن جعفر هُمانىّ . « 5 »

--> ( 1 ) - ر . ك . توحيد ، صدوق ، ص 225 ؛ وسائل الشيعه ، ج 18 ، ص 554 ؛ رجال كشى ، ج 2 ، ص 804 ، رديف 996 و ص 805 ، رديف 999 و ص 762 ، رديف 879 . ( 2 ) - ر . ك . تحف‌العقول ، ص 338 ؛ توحيد ، صدوق ، صص 101 ، 104 و 109 . ( 3 ) - ر . ك . مناقب ، ج 4 ، ص 402 ؛ وسائل الشيعه ، ج 18 ، ص 407 و حياة الامام على الهادى عليه السلام ، ص 239 . ( 4 ) - رجال الطوسى ، صص 409 - 427 . البته همه آنان جزو نيكان و ممدوحان نيستند . عناصر منفى نيز در ميان‌آنان وجود دارد . ( 5 ) - براى آگاهى از شرح حال آنان رجوع كنيد به معجم رجال الحديث ، ، ج 4 ، ص 324 ؛ ج 5 ، ص 25 ؛ الغيبة ، شيخ طوسى ، صص 212 - 215 ؛ رجال كشى ، ج 2 ، ص 863 ، رديف 1122 ؛ رجال الطوسى ، صص 412 و 420 .