بدين ترتيب ، نهالى كه به دست امام سجاد ( ع ) كاشته شده بود در دوره نزديك به بيست سال امامت امام باقر ( ع ) به برگ و بار نشست ، هر چند هنوز عامّه مردم بر اثر تباهسازيها و ويرانگريهاى سردمداران اموى از خطّ امامت فاصله زيادى داشتند . * آزادى نشر انديشه‌هاى گوناگون : پيدايش و گسترش انديشه‌هاى مختلف فكرى بويژه تفكر مادى و شبه الحادى كه به طور دائم سعى در ايجاد شبهه و ابهام در معارف و عقايد اسلامى داشتند و تلاشهاى خود را در جهت متزلزل كردن عقايد مسلمانان و خدشه دار نمودن چهره اسلام متمركز ساخته بودند ، امام صادق ( ع ) را به جهادى فرهنگى وادار كرد . از سوى ديگر ، دستگاه خلافت با به كار گرفتن و اجير كردن عالمان بى دين ، خود را متولى اسلام و احكام اسلامى دانسته اسلام را به اقتضاى سياستهاى ملكدارى خود به مردم عرضه مىكرد . همهء اين عوامل ، زمينهء يك نهضت علمى و فرهنگى گسترده را از سوى امام صادق ( ع ) به منظور حفظ و حراست از مبانى عقيدتى اسلام و مبارزه با افكار و مكاتب انحرافى ، فراهم ساخت . * اختلافات و كشمكشهاى دولتمرادان بر سر قدرت : موج ناآرامى و قيامها و شورشهاى مردمى عليه سياستهاى دستگاه خلافت و منازعات و كشمكشهاى دولتمردان به منظور تصاحب قدرت از مسائلى بود كه آنان را به خود مشغول ساخته زمينه ساز جهاد علمى و فرهنگى پيشواى ششم گشت . « 1 » 2 - شخصيّت علمى رئيس دانشگاه جعفرى بارزترين مشخصّه دانشگاه بزرگ جعفرى نسبت به ديگر دانشگاهها وجود مبارك پيشواى ششم و شخصيّت علمى بى نظير آن حضرت در سمت رئيس و استاد دانشگاه

--> ( 1 ) - در ارتباط با دو عامل اخير ، پيش از اين - در بخش تجزيه و تحليل شرايط سياسى و فرهنگى دوران امامت امام صادق ( ع ) - با تفصيل بيشتر سخن گفتيم ؛ از اين رو در اينجا به اشاره‌اى كوتاه بسنده كرديم .