تعداد شهداى سپاه اسلام در اين مرحله بين چهل تا پنجاه تن ذكر شده ، « 1 » ولى كشته‌ها ومجروحان نيروى دشمن بسيار بود . آخرين نماز هنگام ظهر فرا رسيد . امام ( ع ) به يارانش فرمود : « از اينان بخواهيد كه اندكى دست از جنگ بردارند تامانماز بخوانيم . » امّا دشمن نپذيرفت . « 2 » امام ( ع ) ناچار « نمازخوف » « 3 » خواند . پس از آن ، باقيماندهء ياران امام ( ع ) به صورت تكى و تيمهاى دو ، سه و چهار نفره به ميدان شتافته و پس از نبردى شجاعانه به خيل شهيدان پيوستند ، تا آنجاكه به جز « بَنىهاشم » كسى باقى نماند . « 4 » پس از ياران ، اهل بيت امام ( ع ) - كه تعدادشان هفده نفر مىشد « 5 » و همه جوان بودند - وارد پيكار شدند . نخست فرزند امام ( ع ) « علىّاكبر » به ميدان رفت و پس از نبردى دلاورانه و به هلاكت رساندن دويست تن از نيروهاى دشمن ، به شهادت رسيد . « 6 » جوانان « بنىهاشم » يكى پس از ديگرى به ميدان رفته و شهيدشدند . آخرين آنان ، « ابوالفضل ( ع ) » برادر امام ( ع ) بود . وى - كه بر اثر لياقت و نبوغ نظامى خويش ، عهده دار فرماندهى سپاه وپرچمدارى آن گرديده بود - از آغاز جنگ تا هنگام شهادت يك لحظه

--> ( 1 ) - در بحارالانوار ، ج 45 ، ص 12 ، تعداد شهداى سپاه امام ( ع ) در اين مرحله پنجاه و درمناقب ابن شهرآشوب ، ج 4 ، ص 113 چهل تن - با ذكر اسامى - ذكر شده است . ( 2 ) - ر . ك . تاريخ الطبرى ، ج 5 ، ص 439 . ( 3 ) - در نماز خوف نمازهاى چهار ركعتى تبديل به دوركعت مىشود . نظرمشهور در كيفيّت آن به جماعت چنين است كه نيروها به دوبخش تقسيم مىشوند . گروه اوّل يك ركعت را با امام مىخوانند . امام در ركعت دوم درحال قيام توقّف مىكند . آن گروه ركعت دوّم را فرادى مىخوانند و به محل مأموريت خود باز مىگردند . گروه دوم جاى آنان را مىگيرند و ركعت اول نمازخود را با ركعت باقيماندهء امام به جماعت و ركعت دوّم را فرادى مىخوانند . « ر . ك . وسائل الشيعه ، ج 5 ، ص 479 باب 2 از ابواب صلوة خوف و مجمع البيان ، ج 3 - 4 ، ص 102 ذيل آيهء 103 از سورهء نساء » ( 4 ) - ر . ك . الارشاد ، ص 238 و اعلام الورى ، ص 241 - 242 . ( 5 ) - الارشاد ، ص 248 - 249 . ( 6 ) - مقتل الحسين ، خوارزمى ، ج 2 ، ص 31 .