نمىرفت . اينك به نقل برخى از سخنان امام حسين ( ع ) كه بيانگر رجعت همه جانبه حكومت در آن زمان است مىپردازيم : امام ( ع ) در نطق افشاگرانه و كوبنده خود در روز عاشورا خطاب به انبوه مسلمانانى كه به عنوان مزدوران بنى اميه نسبت به جنگ با حضرت بى تابى مىكردند فرمود : . . . رويتان سياه باد كه شما از سركشان امت و از ته ماندگان احزاب فاسد هستيد كه قرآن را پشت سر انداخته‌ايد ؛ از دفاع شيطان درافتاده‌ايد . از گروه جنايت‌كاران و تحريف‌كنندگان كتاب و خاموش‌كنندگان سنن مىباشيد . . . . « 1 » همچنين امام ( ع ) نسبت به رجعت عقيدتى جامعه اسلامى در سال‌هاى 61 - 60 هجرى به برخى از خواص و سران قبائل بصره مىنويسد : . . . شما را به كتاب خدا و سنت پيامبر دعوت مىكنم ؛ زيرا در شرايطى قرار گرفته‌ايم كه ديگر سنّت پيامبر ( ص ) - به كلى - از ميان رفته و جاى آن را بدعت فرا گرفته است . . . . « 2 » نتيجه آنكه گوهر دين آن چنان توسط حاكمان اموى مسخ گرديده بود كه امام ( ع ) ، در برابر درخواست بيعت با يزيد ، آيه استرجاع به زبان آورده و فاتحه اسلام را اعلام مىكند . « 3 » رجعت سياسى در شيوه تصدى حاكميت كه بعد از رحلت پيامبر ( ص ) به صورت تغيير اصل وصايت به شورا تحقق يافت در اواخر حكومت معاويه شتاب بيشترى گرفته و به تجديد نظام اشرافيت كه براساس سلطنت استوار بود ختم گرديد . بيعت گرفتن معاويه براى پسرش يزيد آخرين تيرى بود كه امويان به سوى مكتب وحى و جامعه اسلامى نشانه‌گيرى نموده تا آن را از محتواى حقيقىاش تهى سازند . « 4 » ترويج و تحريك تعصبات قبيله‌اى و نيز گسترش بى عدالتى و تبعيض بين مسلمانان

--> ( 1 ) . موسوعة كلمات الامام الحسين ( ع ) ، ص 424 . ( 2 ) . موسوعة كلمات الامام الحسين ( ع ) ، ص 315 - 316 . ( 3 ) . همان ، ص 281 - 284 . ( 4 ) . سخنان امام حسين ( ع ) در نامه‌اى كه به معاويه مرقوم فرمودند بيانگر اين رجعت است . ر . ك . به موسوعه كلمات الامام‌الحسين ( ع ) ، ص 254 - 256 .