عظيم عظيم پور
64
امام على (ع) در نهج البلاغه (فارسى)
داده و آنها را از حوادث تلخ و ناگوارى كه در آينده براى بصره اتفاق خواهد افتاد ، اطلاع مىدهد و مىفرمايد : « . . . كَأَنّىِ بِمَسْجِدِكُمْ كَجُؤْجُوِ سَفِينَةٍ قَدْ بَعَثَ اللَّهُ عَلَيْهَا الْعَذَابَ مِنْ فَوْقِهَا وَ مِنْ تَحْتِهَا ، وَ غَرِقَ مَنْ فِى ضِمْنِهَا . و فى رواية : وَايْمُ اللَّهِ لَتَغْرَقَنَّ بَلْدَتُكُمْ حَتَّى كَأَنّى أَنْظُرُ إِلَى مَسْجِدِهَا كَجُؤْجُوِ سَفِينَةٍ ، أَوْ نَعَامَةٍ جَاثِمَةٍ . » « 1 » ؛ . . . گويى مسجد شما را مىبينم كه چون سينهء كشتى است و خداوند از بالا و پايين آن عذاب فرستاده است و تمام كسانى كه در آنند غرق در آب خواهند شد . ( و در روايتى ديگر آمده است كه : ) به خدا سوگند كه شهر شما در آب غرق خواهد شد . گويى به مسجد آن مىنگرم كه همچون سينهء كشتى يا شتر مرغى كه سينه خود را بر زمين نهاده است ، از آب بيرون مانده است . ابن ابىالحديد در شرح اين خطبه مىگويد : « همانگونه كه در كتابهاى ملاحم و رخدادهاى مهم تاريخى آمده است ، بصره را دوبار آب گرفت ، نخست در زمان القادر باللَّه و بار ديگر در روزگار القائم بامراللَّه ، در اين حوادث تمامى ساختمانهاى شهر را آب فراگرفت و تنها مسجد جامع آن از آب بيرون ماند كه از دور مانند سينهء پرندهاى به نظر مىرسيد و اين همان بود كه اميرالمؤمنين ( ع ) از آن خبر داده بود ، آب از خليج فارس و از جايى كه معروف به جزيرهء فارس بود از طرف كوه « السنام » به طرف شهر بصره سرازير شد ، تمام ساختمانها را ويران كرد و ساكنانش را در خود فروبرد و بسيارى از اهالى شهر هلاك شدند . اخبار اين دو واقعه در ميان مردم بصره مشهور بود ، زبان به زبان و نسل به نسل نقل مىشده است . » « 2 » امام ( ع ) در همان روزهايىكه جنگ جمل در بصره پايان يافت ، يكى از پيشامدهاى سخت بصره يعنى شورش زنگيان را به احنف بن قيس كه يكى از ياران باوفايش به حساب مىآمد ، خبر مىدهد و مىفرمايد :
--> ( 1 ) . نهجالبلاغه ، خطبه 13 . ( 2 ) . ابن ابىالحديد ، شرح نهجالبلاغه ، چاپ بيروت ( رحلى ) ، ج 1 ، ص 84 .