فصل اوّل : على ( ع ) و پايگاه رفيع علمى آن حضرت على ( ع ) نمونه اعلى در تمام علوم اگر نسبت به تمام موضوعات نهج‌البلاغه - كه تنها بخشى از سخنان امام على ( ع ) را تشكيل مىدهد و بدست سيد رضى ( رحمة اللَّه عليه ) گردآورى شده است . « 1 » - با ديدهء تأمل بنگريم به بزرگى و گستره علم بىپايان آن حضرت پىخواهيم برد . او در تمام عرصه‌ها به بهترين وجه ممكن سخن گفته است و معلّمى بىنظير و استادى بىهمتا براى جامعه بشريت بوده است ، زيرااو على كسى است كه پرورش يافته دامان پرخير نبوّت است و پايگاه علمى و مرتبه دانشش آنچنان بلند است كه به ذروهء « . . . سلونى قبل ان تفقدونى . . . » دست مىيابد . مقام علمى و پايگاه عرفان و آگاهى آن حضرت نسبت به تمام كائنات به حدّى رفيع و بلند مرتبه است كه انسان با اين محدوديت علمىاش ، قدرت فهم و توان درك آن را ندارد . در موارد فراوانى ، امام على ( ع ) به مناسبت‌هايى ، اشاره به دانش‌هاى جامع ، در وجود خويش دارند ، براى آگاهى و آشنايى بيشتر با مقام شامخ و شخصيت برجسته علمى آن حضرت به سخنانى از خود ايشان در نهج‌البلاغه مىپردازيم : على ( ع ) در آغاز خطبه شقشقيه ، در حالىكه خلافت رسول خدا ( ص ) و زعامت امّت اسلامى كه حق مسلّم آن حضرت است ، دستخوش فتنه‌ها و حواث تلخ روزگار گشته و بدست نالايقان افتاده است ، در بيان شخصيت ملكوتى و مقام رفيع علم و ايمان خود مىفرمايند :

--> ( 1 ) . شيخ‌محمدباقر محمودى ، مستدرك نهج‌البلاغه را در هشت جلد ، تدوين‌كرده است .