« أَما وَ اللَّهِ لَقَدْ تَقَمَّصَها فُلانٌ ( ابنُ أَبى قُحافَة ) و انَّهُ لَيَعْلَمُ أَنَّ مَحَلّى مِنْها مَحَلُّ الْقُطْب‌ِمِنَ الَّرحَى . يَنْحَدِرُ عَنّى السَّيْلُ ، وَلا يَرْقى إِلَىَّ الطَّيْرُ . . . » « 1 » هان ، به خدا سوگند كه پسر ابىقحافه جامهء خلافت را بر تن كرد در حالى كه خوب مىدانست من در رابطه با خلافت مانند قطب ميانهء آسيا هستم . و من چون كوهسارى بلند هستم كه جويبارهاى فضيلت و دانش سيل‌آسا از درونم فرو مىريزد و مرغانِ بلند پروازِ انديشه را در فضاى گستردهء دانشم ، ياراى پرواز و دست‌يابى به اوج آگاهيم نيست . اگر چه در ظاهر به نظر مىرسد كه امام على ( ع ) فضل و برترى خويش را در تصدى امور خلافت و زعامت امت اسلام بيان مىدارند ، امّا در واقع بيان شيواى آن حضرت مفهوم بسيار وسيع‌ترى دارد ؛ هم در وجود شريف ايشان حكمت‌ها و علومى نهفته است كه در ديگران وجود ندارد و هم اينكه ديگران از اين جايگاه رفيع و مقام والاى علمى آن حضرت اطلاع دارند و در عين علم و آگاهى از اين سرچشمه خروشان و منبع جوشان ، او را ناديده مىگيرند . اگر چه علم و دانش على ( ع ) ، بسان چشمه‌اى در وجود شريفشان در حال فيضان و جريان بود ، امّا اين وجود شريف پر از درد نيز بود ، دردى كه حاكى از بىوفايىها ، نامدرمىها ، ظلم و بىعدالتىها بود . حتى درد از اينكه چرا ياران با وفا و شايسته‌اى در اطراف او پيدا نمىشوند تا از كوثر زلالش ، جانهاى تشنه خود را سيراب نمايند و از اين همه علوم جامع آن حضرت بهره ببرند . على ( ع ) بيانات شيوا و دلربايى را با يكى از ياران صدوق و با وفاى خويش ، كميل بن زياد ، دارند كه در آن هم اشاره به مقام والاى علمى و عرفانى خويش دارند و هم ابراز دردمندى . . . ! « . . . يَا كُمَيْلَ هَلَكَ خُزَّانُ اْلأَمْوَالِ وَهُمْ أَحْيَاءٌ وَ الْعُلَمَاءُ بَاقُونَ مَابَقِىَ الدَّهْرُ . أَعْيَانُهُمْ مَفْقُودَةٌ ، وَ أَمْثَالُهُمْ فِى الْقُلُوبِ مَوْجُودَةٌ . ها ، إِنَّ ههُنَا لَعِلْماً جَمّاً ( وَ أَشَارَ إلَى صَدْرِهِ ) لَوْأَصَبْتُ لَهُ حَمَلَةً ، بَلى أَصَبْتُ لَقِناً غَيْرَ مَأْمُونٍ عَلَيْهِ ، مُسْتَعْمِلًا آلَةَ الّدِينِ لِلدُّنْيَا وَ مُسْتَظْهِراً بِنِعَمِ اللَّهِ عَلَى عِبَادِهِ وَ بِحُجَجَهِ عَلَى أَوَلِيَاءِهِ ، . . . » « 2 » .

--> ( 1 ) . نهج‌البلاغه ، خطبه 3 ( شقشقيه ) . ( 2 ) . همان ، حكمت شماره 147 .