حيله‌گرانه ، عده بسيارى را گرد خود جمع كرده و در پى فرصتى هستند كه آتش جنگ عليه امام برافروزند . غافل از اينكه ابتدا خودشان در آن آتش مىسوزند . امام ( ع ) در چنين موقعيت بسيار حساس و طبق روش سياسى خود ، آغازگر جنگ نبوده و براى دفع فتنه و هدايت مردم ، بسيارى از حقايق و واقعيت‌ها را بيان مىكند ، آغاز بعثت و تنهايى رسول خدا ( ص ) را يادآور مىشود . صحنه‌هاى نبرد سپاه اسلام با سران كفر و شرك را متذكر شده و از سابقه جهاد خود در راه دفاع از حق و تحمل رنج و سختيها در اين راه را بازگو مىكند كه بدانند امروز امام ( ع ) با همان صلابت و با همان شجاعت و ارادهء راسخش در ادامه راه خود كه حق و هدايت است ، لحظه‌اى در غفلت نخواهد بود . امام ( ع ) پيش از آنكه براى جنگ با سپاه بصره عازم شود مىفرمايد : « . . . أَما وَ اللَّهِ انْ كُنْتُ لَفى ساقَتِها حَتّى تَوَلَّتْ بِحَذافيرِها ما ضَعُفْتُ وَلا جَبُنْتُ وَ انَّ مَسيرى هذا لَمِثْلِها فَلَأَنْقُبَنَّ الباطِلَّ حَتّى يَخْرُجَ الْحَقُّ مِنْ جَنْبِهِ . مالى وَ لِقُرَيْشٍ . وَ اللَّهِ لَقَدْ قاتَلْتُهُمْ كافِرينَ وَ لَأُقاتِلَنَّهُمْ مَفْتُونينَ . . . » « 1 » ؛ به خدا سوگند من ( در كنار رسول خدا در مبارزه با سپاه جاهليت ) در آن صف پيكار بودم تا آن سپاه درماند و يكباره روى برگرداند . نه ناتوان شدم و نه ترسان . امروز هم ( كه مىخواهم با سپاه بصره رودررو شوم ) من همانم و مسيرم همان مسير هدايت خلق و راه رستگارى است . باطل را مىشكافم تا حق از كنار آن به در آيد ؛ مرا چه با قريش ( اگر با من به جنگ درآيند ) ، آن روز كه كافر بودند با آنان پيكار كردم ، و اكنون كه فريب خورده‌اند آمادهء كارزارم . امام ( ع ) در قسمتى از خطبه قاصعه به سابقه مبارزاتى خود با كفّار و مشركين اشاره كرده مىفرمايد : « أَنَا وَضَعْتُ فِى الصّغَرِ بِكلا كِلِ الْعَرَبِ ، وَ كَسَرْتُ نَواجِمَ قُرونِ رَبيعَةَ وَ مُضَرَ . . . » « 2 » ؛ من در كوچكى بزرگان عرب را به خاك افكندم و سر كردگان قبيله ربيعه و مُضَر رابه هلاكت رساندم . . .

--> ( 1 ) . نهج‌البلاغه ، خطبه 33 . ( 2 ) . همان . خطبه 192 .