تحت تأثير وسوسه‌هاى شيطان قرار گرفتن و دل خوش كردن به وعده‌هاى فريبندهء او ، پذيرفتن ولايت اوست . كسى كه از شيطان پيروى مىكند ، عنان خود را به دست وى سپرده و خود را تحت ولايت شيطان در آورده است . و كسى كه شيطان را ولىّ خود قرار دهد تمام مظاهر حياتش شيطانى مىشود . انديشه و عمل ، نگاه و گفتار رنگ شيطانى به خود مىگيرد . حضرت على ( ع ) در خصوص افراد منحرف مىفرمايد : زشت سيرتان ، شيطان را ملاك كارشان قرار داده‌اند ، او هم آنان را دام خويش برگزيده و سپس تخمهاى پستى و رذالت را در سينه‌هاشان گذارده و جوجه‌هاى آن را در دامنشان پرورش داده است . با چشم آنان مىنگرد ، با زبان آنان سخن مىگويد و با دستياريشان بر مركب گمراه كننده خويش سوار شده و كردار ناپسند را به نظرشان زيبا جلوه داده است . ( اينان به كسى مانند كه ) اعمال آنها گواهى مىدهد كه با همكارى شيطان انجام شده است و سخنان باطل را او به زبانشان نهاده است . « 1 » تسلّط شيطان بر افكار و اعمال بشر ، چون تسلط ساربان بر اشتر است كه با چوب آن را به پيش مىراند و بر سرعتش مىافزايد و به هر سو كه بخواهد مىراند . « 2 » اسْتَحْوَذَ عَلَيْهِمُ الشَّيْطنُ فَانْسيهُم ذِكْرَ اللَّهِ . ( مجادله : 19 ) شيطان بر آنان چيره شده است و ذكر خدا را از يادشان برده است . كلمهء « استَحْوَذَ » كه كنايه از احاطهء كامل شيطان بر شئون انسان است و بر اين معنا اشعار دارد كه شيطان انسان را از روى جبر و اكراه به سوى بدى نمىبرد ، بلكه به صورت جدّى از او درخواست مىكند ، درخواست همراه با تسلط و قهر و غلبه « 3 » با يادآورى اين نكته كه شيطان نسبت به بندگان خاصّ خدا و مؤمنان خالص تسلّط ندارد : انَّ عِبادى لَيسَ لَكَ عَلَيهِم سُلطنٌ . ( اسراء : 65 ) تو را بر بندگان من هيچ تسلّطى نيست .

--> ( 1 ) . ترجمه و شرح فشرده‌اى بر نهج البلاغه ، محمدجعفر امامى و آشتيانى ، ج 1 ، ص 75 ، انتشارات هدف . ( 2 ) . ر . ك . تفسير نمونه ، ج 23 ، ص 461 . ( 3 ) . التحقيق فى كلمات القرآن ، ج 2 ، ص 333 .