جعفر وفا

78

ثروت از ديدگاه قرآن (فارسى)

« براى نفقه ، ميزان مشخصى در شرع معين نشده ، بلكه معيار ثابت در آن برآوردن نيازهاى طبيعى همسر است چه در غذا ، چه در لباس و . . . » « 1 » و همچنين در مورد نفقهء افراد وابسته و نزديك‌ترين كسان يك شخص مىنويسد : « در نفقهء نزديكان ، اندازهء معينى نيست ، بلكه مقدار كفايت از نان ، خورشت ، پوشش و مسكن واجب است با ملاحظهء حال و شأن ، زمان و مكان برحسب آنچه در نفقهء همسر گفتيم » « 2 » 2 - رعايت اعتدال و حد متوسط ، دومين الگو براى مصرف است . يعنى مصرف‌كننده بايد از اسراف و تبذير پرهيز و در به كاربردن مواد لازم از حدود متعارف و موازين عقلى و شرعى خارج نشود و بيش از اشباع نيازهاى خود مصرف نكند . قرآن در اين مورد تأكيد زيادى دارد : « كُلُوا وَ اشْرَبُوا وَ لاتُسْرِفُوا انَّهُ لايُحِبُّ الْمُسْرِفينَ » بخوريد و بياشاميد و زياده‌روى نكنيد . به يقين او ( خدا ) اسراف كنندگان را دوست نمىدارد . حدّ متوسط ، آن چيزى است كه در عرف ، « متوسط » ناميده مىشود . « زيرا ملاك در شناخت مفاهيم لُغوى مصاديق عرفى آنهاست و حد متوسط در مصرف مال ، در عُرف ، به اندازهء احتياج و متناسب حال و شأن افراد است . هر مصرفى كه اين‌گونه نباشد اسراف است ، يعنى يا خارج از مورد باشد يا اصل مصرف به مورد باشد ، ولى مناسب و لايق به شأن آن شخص نباشد » « 3 » و گرنه نوعى تبذير است . بسان بذر افشاندن كشاورز در زمين شوره‌زار و عملى است شيطانى و شيطان‌پسند ، چنان كه قرآن مىفرمايد : « . . . وَلَا تُبَذِّرْ تَبْذِيراً * إِنَّ الْمُبَذِّرِينَ كَانُوا إِخْوَانَ الشَّيَاطِينِ » « 4 » و هرگز اسراف و تبذير مكن ، چرا كه تبذيركنندگان برادران شياطينند . 3 - حلال و مشروع : سومين اصل كه در صرف مال بايد رعايت كرد ، حلال و مشروع

--> ( 1 ) . تحرير الوسيله ، ج 2 ، ص 312 . ( 2 ) . همان . ( 3 ) . عوائد الايام ، نراقى قدس سره ، ص 221 . ( 4 ) . اسراء ( 7 ) ، آيات 26 - 27 .