پژوهشكده تحقيقات اسلامى

96

سرداران صدر اسلام (فارسى)

آمادهء پيكار شدند در اين هنگام ابن عباس براى مردم بصره سخنرانى كرد بار ديگر ايشان را به جهاد وبسيج عمومى فراخواند و دستور داد تا همراه جارية بن قدامه سعدى حركت كنند . امّا متأسفانه در اثر شرائط نامساعد زمان و سستى مردم ، بيش از هزار و هفتصد تن ديگر آماده حركت نشدند و در مجموع سه هزار و دويست رزمنده از بصره به سپاه اميرالمؤمنين عليه السلام ملحق شدند . « 1 » مشاور على ( ع ) در امور كشور وقتى مردم فارس ، سهل بن حنيف ، فرماندار اميرمؤمنان عليه السلام را از فارس بيرون كردند و از پرداخت ماليات امتناع ورزيدند ، ابن عباس در مقام رايزنى با على عليه السلام زياد را براى آرام كردن مردم فارس پيشنهاد كرد . اميرمؤمنان عليه السلام نظر ابن عباس را پذيرفت و به وى دستور داد كه « زياد » را هرچه زودتر روانه فارس كند . ابن عباس نيز او را باگروه زيادى گسيل داشت . زياد برفارس مسلّط شد و مردم خراج وماليات را پرداخت نمودند و آرام گرفتند . « 2 » ابن عباس و اموال بصره يكى از مسائلى كه در باره ابن عباس مطرح است نسبت سرقتى است كه بعضى از مورخين به او داده‌اند ، كه وى در زمان استاندارى خود بر بصره از جانب على عليه‌السّلام مقدارى از اموال بيت‌المال را براى خود گرفت و از آن حضرت جدا گشت و به مكه گريخت و چون على عليه‌السّلام به او نامه‌اى نوشت و درخواست باز گرداندن اموال راكرد ، وى اعتنائى به نامه آن حضرت نكرد . « 3 » و بدين خاطر « كشى » صاحب كتاب « رجال » به استثناء چند روايت ، به او نسبت سرقت داده‌است .

--> ( 1 ) . كامل ، ابن اثير ، ج 3 ، ص 339 ؛ تاريخ طبرى ، ج 5 ، ص 78 . ( 2 ) . همان مدرك ، ص 367 ؛ تاريخ طبرى ، ج 5 ، ص 122 و 137 . ( 3 ) . انساب الاشراف ، بلاذرى ، ج 1 ، ص 169 .