پژوهشكده تحقيقات اسلامى
35
سرداران صدر اسلام (فارسى)
واضح شد ، مردم شام از جنگ سرباز زدند و به خدعه و نيرنگ متوسل شدند . و اين كار بر طبق رأى عمرو بن عاص بود ، و اين ماجرا پس از ليلة الهرير واقع شد ، و آن شب بزرگى است كه بخاطر اهيمتى كه داشت ضربالمثل گرديد . وى سپس از كتاب صفين نصر بن مزاحم ، داستان خطبهء مالك اشتر و حمله او را نقل مىكند ، كه درروز دهم ربيع الأول آغاز شد ، و پس ازنماز صبح تا نيمه شب بى وقفه ادامه داشت آنچنانكه نماز شان را نيز با ايماء و اشاره خواندند ، و چون صبح شد مالك اشتر ميدان جنگ را باهفتاد هزار كشته پشت سر گذاشته بود ، آن شب را ليلة الهرير ناميدند . . . . مالك در ميمنهء لشكر بود ، و ابن عباس در ميسره و على عليهالسّلام در قلب لشكر قرار داشت و مردم نيز يكسره مىجنگيدند ؛ اين جنگ از همان نيمه شب تا فردا ظهر نيز ادامه يافت . « 1 » آرى ، هاشم ، پرچمدار على عليهالسّلام در عمليات ليلة الهرير است ، شبى كه شديدترين برخوردهاى نظامى صفين ، در آن اتفاق افتاد . « 2 » شهادت هاشم هاشم در روز شهادت خود ، خطاب به نيروهاى تحت امرخود گفت : من مرد تنومندى هستم ، بنابراين از افتادنم و نقش بر زمين شدنم نهراسيد ، زيرابه همان مقدار زمان كه كشتن يك شتراحتياج دارد تا جان دهد وقت مىبرم . ( كنايه از اينست كه به آسانى تن به كشته شدن نمىدهم ) . اين را گفت و به صفوف دشمن حمله ور شد و سرانجام پس از درگيرى با دشمن مورد ضربه قرار گرفت . سپس حارث بن منذر بر او تاخت ، و ضربهاى كارى به هاشم وارد نمود ، بطورى كه از اسب بر زمين افتارد و نقش زمين شد .
--> ( 1 ) . زندگانى حضرت اميرالمؤمنين ، رسولى محلاتى ، ج 2 ، ص 146 . ( 2 ) . معجم رجال الحديث ، ج 19 ، ص 245 ؛ جامع الرواة ، ج 2 ، ص 310 .