عزادارىها ، شيعيان با اقليت آنوقت اجتماع مىكردند و شايد بسيارى از آنها هم نمىدانستند مطلب چه هست ، ولى مطلب ، سازماندهى به يك گروه اقليت در مقابل آن اكثريت‌ها ، و در طول تاريخ ، اين مجالس‌عزا كه يك‌سازماندهى سرتاسرى كشورها هست ، كشورهاى اسلامى هست و در ايران كه مهد تشيع و اسلام و شيعه هست ، در مقابل حكومتهائى كه پيش مىآمدند و بناى بر اين داشتند كه اساس اسلام را از بين ببرند ، اساس روحانيت را از بين ببرند ، آن چيزى كه در مقابل آنها ، آنها را مىترساند ، اين مجالس عزا و اين دستجات بود . « 1 » شايد غربزده‌ها به ما مىگويند كه ملت گريه و شايد خودىها نمىتوانند تحمل كنند كه يك قطره اشك مقابل چقدر ثواب است . يك مجلس عزا چقدر ثواب دارد ، نتوانند هضم كنند آن چيزهائى را كه براى ادعيه ذكر شده است و آن ثوابهايى كه براى دو سطر دعا ذكر شده است ، نمىتوانند اين را ادراك كنند و هضم كنند . جهت سياسى اين دعاها و اين توجه به خدا و توجه همه مردم را به يك نكته ، اين ، اين است كه يك ملت را بسيج مىكند براى يك مقصد اسلامى . مجلس عزا نه براى اين است كه گريه بكنند براى سيدالشهداء و اجر ببرند . البته اين هم هست . و ديگران را اجر اخروى نصيب كند ، بلكه مهم ، آن جنبه سياسى است كه ائمهء ما در صدر اسلام نقشه‌اش را كشيده‌اند كه تا آخر باشد و آن ، اين اجتماع تحت يك بيرق ، اجتماع تحت يك ايده ، و هيچ چيز نمىتواند اين كار را به مقدارى كه عزاى حضرت سيدالشهدا در او تأثير دارد ، تأثير بكند . « 2 » ساير مردم ، اينهايى كه مسجد مىآيند ، منبر را گوش مىكنند ، مطالب را گوش مىكنند ، همچو كه به روضه مىرسند ، رد مىشوند و مىروند . اين از باب اين است كه ملتفت نيستند چه هست . آن روضه است كه اين محراب ، كه اين منبر را حفظ كرده ، اگر آن روضه نبود ، اين منبر هم نبود ، اين مطالب هم نبود ، آن حفظ كرده . ما بايد به شهيدمان گريه كنيم ، فرياد كنيم ، مردم را بيدار كنيم ، البته يك مطلبى هم كه بين همه ما بايد باشد اين است كه اين نكته را به مردم بفهمانيم همه‌اش قضيه اين نيست كه ما مىخواهيم ثواب ببريم ، قضيه اين است كه ما مىخواهيم پيشرفت كنيم . سيدالشهداء هم كه كشته شد ، نه اينكه رفتند يك ثوابى ببرند .

--> ( 1 ) . 16 / 217 . ( 2 ) . 16 / 218 .