عاص بن وائل كه به ظاهر پدر عمرو به حساب مىآمد از دشمنان سرسخت پيامبر ( ص ) و از كسانى بود كه رسول خدا ( ص ) را استهزاء مىنمود و آيهء « انّا كَفَيْناكَ الْمُسْتَهْزِئينَ » « 1 » درباره او و همكارانش نازل شد . « 2 » عمرو نيز از كسانى بود كه همواره پيامبر ( ص ) را در مكّه مىآزرد و سنگ ، سر راه او مىريخت . پيامبر ( ص ) در حالى كه در « حجر » نماز مىخواند او را نفرين كرد و فرمود : « خدايا عمرو بن عاص مرا هجو كرده و من شاعر نيستم ، تو او را به تعداد كلماتى كه مرا هجو كرده لعنت كن ! » « 3 » او در مقابل ولايت مصر با معاويه بيعت كرد و در برابر امام بر حق علىبن‌ابىطالب ( ع ) ايستاد . و توطئه‌هاى فراوانى بر ضد حكومت علوى طرّاحى كرد . على ( ع ) در نامه‌اى به عمرو بن عاص چنين نوشت : تو دين خود را تابع كسى قرار داده‌اى كه گمراهىاش آشكار است و پرده‌اش دريده ! افراد با شخصيت و بزرگوار در همنشينى با او لكه دار مىشوند ، و انسان حليم و عاقل با معاشرت با او به سفاهت و نادانى مىگرايد . تو گام به جاى قدم او گذاشتى ، و بخشش او را خواستار گرديدى ، همچون سگى كه به دنبال شيرى برود ، به چنگال او متكى شده و منتظر قسمت‌هاى اضافى شكارش باشد كه به سوى او اندازد ( تو با اين كار ) دنيا و آخرت خود را تباه كرده‌اى ! در حالى كه اگر به حقّ مىپيوستى آنچه مىخواستى به آن مىرسيدى . ( زيرا كه استعداد آن را دارى ) پس ( اكنون كه از حقّ رو گردانده در گمراهى افتادى ) اگر خدا مرا بر تو و پسر ابوسفيان مسلّط ساخت كيفر آنچه انجام داده‌ايد به شما خواهد داده ، اما اگر حوادث به صورتى درآمد كه من آن قدرت را نيافتم و شما باقى مانديد آنچه در پيش داريد و در سراى آخرت براى شما مهيّا شده بدتر است . « 4 »

--> ( 1 ) - حجر ( 15 ) ، آيه 95 . ( 2 ) - ترجمه الميزان ، همان ، ج 12 ، ص 277 . ( 3 ) - شرح نهج‌البلاغه ، پيشين ، ج 6 ، ص 282 . ( 4 ) - نهج‌البلاغه ، نامهء 39 .