« معلّى بن خنيس » با يادآورى زندگى تجمّلى بنى عباس آرزو مىكند كاش امام صادق ( ع ) به حكومت دست مىيافت و در پى آن ، يارانش نيز به رفاه اقتصادى مىرسيدند . امام ( ع ) اين پندار را خام مىخواند و بر اين نكته تأكيد مىورزد كه در صورت دست‌يابى به حكومت ، راهى جز پوشيدن لباس خشن و خوردن خوراكىهاى ناگوار در پيش نيست . « 1 » امام على ( ع ) نيز در اين باره مىفرمايد : خدا بر پيشوايان دادگر واجب فرموده خود را با مردم ناتوان برابر نهند تا فقر ، افراد تهىدست را به هيجان نياورد و به طغيان واندارد . « 2 » و دربارهء بهره‌مندى خود از بيت‌المال به عثمان بن حنيف فرمود : آگاه باش ! هر مأمومى امام و پيشوايى دارد كه بايد به او اقتدا كند و از نور دانشش بهره گيرد . بدان كه امامِ شما از دنيايش به همين دو جامهء كهنه و از غذاها به دو قرص نان اكتفا كرده است . « 3 » خلاصه كلام اين كه اسلام با برابر شمردن همهء انسان‌ها ، حاكميت غاصبانه اربابان ستمگر را نفى نمود و حاكميت را تنها از آنِ خدا و رسول او و شايسته‌ترين بندگان خدا قرار داد و مفهوم حكومت را متحوّل ساخت و طرز تصدى مقامات حكومتى ، روش برنامه‌ريزى ، هدف و نتيجه برنامه‌ها و رابطهء متقابل حكومت كنندگان با مردم را دگرگون ساخت . به تعبير يكى از نويسندگان معاصر عمق انقلاب سياسى پيامبر ( ص ) در اين بود كه طرز تأسيس دولت را دگرگون كرد و آن‌را از صورت تسلط يك گروه داخلى زورمند يا يك قوم مهاجم بيگانه بر توده‌هاى زحمتكش ، به صورت همبستگى اعتقادى ، همكارى و مبادلهء خدمات بر مبناى اصول متقن و مدوّن عادلانه درآورد . با اين دگرگونى اساسى همهء خصايص مهمّ حكومت اسلامى با انواع حكومت‌هاى متشابه موجود اختلاف كلّى و ماهوى يافت . در برابر سلطنت مطلقه‌اى كه استبدادى ، سودجويانه ، تحميق كننده ، برده پرور ، خشن و

--> ( 1 ) - اصول كافى ، محمد بن يعقوب كلينى ، ج 1 ، ص 410 . ( 2 ) - نهج‌البلاغه ، خطبه 209 . ( 3 ) - همان ، نامه 45 .