1 - رهبر قبيله كه از وى به « رئيس » ، « شيخ » ، « زعيم » ، « كبير » و « سيّد » و گاه « ملك » و « قيل » تعبير مىشود « 1 » 2 - رؤساى عمائر - عماره‌ها - و بطون و عشايرِ زير مجموعهء قبيله ، كه از ايشان تحت عنوان « سادات القبيله » نيز ياد مىشود 3 - تودهء مردم يا « قوم » . رئيس قبيله در خصوص رئيس قبيله گفتنى است كه ، شرط اصلى دست‌يابى يك شخص به رهبرى و زعامت قبيله وجود پاره‌اى صفات و خصال نيكو و پسنديده در وى بود تا رهبر قبيله در سايهء برخوردارى از آن ويژگىها ، اولًا از مقبوليت عمومى و نفوذ اجتماعى برخوردار گردد و ثانياً بتواند در شرايط دشوار جزيرة العرب ، كمك كار و حلّال مشكلات افراد قبيلهء خود باشد . صفات مورد اشاره را بدين قرار برشمرده‌اند : سخاوت و كرم ، نَجْرة ( شجاعت ) ، داشتن عشيرهء نيرومند و ياوران فراوان ، خردمندى و كارآزمودگى ، صبر و بردبارى ، حلم و اغماض نسبت به خطاهاى افراد قبيله ، تواضع و فروتنى نسبت به همهء افراد قبيله و از جمله افراد ناتوان ، فصاحت و بلاغت ، ادب ، صداقت ، عفت و پاكدامنى و أمانت . « 2 » به علاوه ، رئيس قبيله بايد از نظر حسب و افتخارات خانواده و نسب از پيشينهء روشن و قابل قبولى برخوردار باشد . « موالى » يعنى كسانى كه با پيمان ولاء در جرگهء افراد قبيله قرار گرفته‌اند « 3 » و « خُلعا » كه به دليل اعمال ناپسند موجب سرشكستگى قبيلهء خود شده و

--> ( 1 ) - محمد بن حبيب هاشمى بغدادى ، المحبّر ، حيدرآباد ( هند ) ص 138 ؛ زبيدى ، همان ، ج 16 ، ص 317 ( زعم ) ؛ آلوسى ، همان ، ج 2 ، ص 187 ، 188 ؛ جواد على ، همان ، ج 4 ، ص 343 ، 344 ؛ ابن منظور ، همان ، ج 6 ، ص 423 ( سود ) ؛ الحاج حسن ، همان ، ص 71 ؛ توفيق برّو ، همان ، ص 219 . ( 2 ) - آلوسى ، همان ، ج 2 ، ص 187 ، عبدالعزيز سالم ، همان ، ص 312 ؛ عمر فرّوخ ، همان ، ص 46 ، 68 ، 69 ؛ جواد على ، همان ، ج 4 ، ص 344 ، 345 ، 350 ، 351 ؛ الحاج حسن ، همان ، ص 72 ؛ فيليب حتّى و ديگران ، همان ، ص 57 ؛ توفيق برّو ، همان ، ص 197 - 195 ؛ ابو محمد عبدالله بن مسلم بن قتيبة الدينورى ، عيون الأخبار ، ج 1 ، ص 224 ، 225 . ( 3 ) - جواد على ، همان ، ج 4 ، ص 357 ، 358 ، 366 ، 368 ؛ عبدالعزيز سالم ، همان ، ص 337 ؛ الحاج حسن ، همان ، ص 79 - 75 .