احَقُّ النَّاسِ انْ يُبْكى عَليهِ * فَتًى ابْكَى الحُسينَ بكربلاءِ اخُوهُ وَابنُ والِدِهِ عَلِىٍّ * ابُوالْفَضْلِ الْمُضَرَّج بِالدّماءِ « 1 » شايد بتوان گفت كه جايگاه عباس در بين اصحاب امام حسين ( ع ) برترين جايگاه بود . او از نظر معنوى ، نَسَبى و اجتماعى شخصيّت برجسته‌اى محسوب مىشد و حضورش در نهضت خونين عاشورا هم در مشروعيّت قيام نزد مردم و هم در تأثير و فرآيند قيام و موفقيّت آن نقش‌آفرين بوده است . همچنين وجود شخصيّتى چون عباس بن على ( ع ) در سپاه امام حسين ( ع ) در شكل‌گيرى نهضت نيز مؤثّر بوده است . بدين جهت دربارهء آن بزرگوار ، اجمالًا مطالبى را متذكّر مىشويم . « 2 » شخصيّت نَسَبى و خانوادگى حضرت ابوالفضل ( ع ) به خاندان ريشه‌دار و بزرگ علوى تعلّق داشت . پدر بزرگوارش اميرالمؤمنين ( ع ) ، وصىّ رسول خدا ( ص ) ، اوّلين ايمان آورنده به پيامبر ( ص ) و مدينهء علم نبوّت بود . و مادرش بانوى مكرّمه ، فاطمه دختر « حزام بن خالد » بود . و « حزام » از خاندان با شرافت و جليل‌القدر عرب محسوب مىشد . او از زنان فداكار و باايمان تاريخ است . و كنيه وى « ام‌البنين » مىباشد . محقق بزرگوار « باقر شريف قرشى » دربارهء او مىنويسد : ام‌البنين از زنان با فضيلت و عارف به حقّ اهل بيت ( ع ) بود . محبّتى خالصانه به آنان داشت و خود را وقف دوستى آنان كرده بود . آنان نيز براى او جايگاهى و الا و موقعيتى ارزنده قائل بودند . زينب كبرى پس از رسيدن به مدينه نزد او شتافت و شهادت چهار فرزندش را تسليت گفت و همچنين در اعياد براى تسليت نزد او مىرفت . . . « 3 »

--> ( 1 ) - موسوعة كلمات الامام الحسين ( ع ) ، ص 475 . شايسته ترين مردم براى اينكه بر آن بايد گريست جوانمردى است كه حسين در كربلا بر او گريه كرد . برادرش و فرزند پدرش على ( ع ) يعنى ابوالفضلى كه به خون آغشته است . ( 2 ) - جهت اطلاعات بيشتر در مورد شخصيت حضرت عباس ( ع ) به كتاب ارزشمند « زندگانى حضرت ابوالفضل العباس » تأليف قرشى مراجعه شود . ( 3 ) - زندگانى حضرت ابوالفضل العباس ( ع ) ، باقر شريف قرشى ، مترجم سيد حسن اسلامى ، ص 29 .