ويژگىهاى اخلاقى و روحى ابوالفضل العباس ( ع ) در دامن شخصيّتى همانند سيّد الكونين على بن ابىطالب ( ع ) تربيت يافته و همه كمالات روحى و فضايل انسانى را در خود جمع كرده بود . او در حالى كه شجاع‌ترين سردار بود متواضع‌ترين و مؤدّب‌ترين آنان نيز به شمار مىرفت و همانند پدرش جامع صفات متضادّ انسانى بود . « مسعودى » مىنويسد : عبدالله بن عباس مىگفت خدا عباس ( ع ) را رحمت كند او برگزيده خدا بود و اخلاق آباء بزرگوارش و حلم و بردبارى اجداد گرامىاش را در خود داشت . . . « 1 » ايثار و فداكارى علمدار كربلا در ايثار و از خودگذشتگى ، شخصيّت برجسته‌اى بود . ايثارى كه او در كربلا از خود نشان داد در تاريخ بىنظير يا كم نظير است . ابوالفضل العباس ( ع ) پس از آنكه چهارهزار مأمور شريعهء فرات را كنار زد ، وارد شريعه شد ؛ مشكش را پر از آب كرد ، آنگاه با دستش مقدارى آب برداشت و جلوى دهانش آورد ، امّا يادش آمد مولايش حسين ( ع ) تشنه است . گفت : شايسته نيست حسين ( ع ) در خيمه تشنه باشد و من آب بنوشم ! « 2 » لشكر ابن زياد كه شاهد جريان بودند تعجّب كردند ؛ چگونه ممكن است او در عين حالى كه تشنه بود آب ننوشد ؟ ! وقتى عباس ( ع ) حركت كرد رجزهايى كه مىخواند ، علّت آن امر را روشن ساخت . او مىگفت : يا نَفْسُ مِنْ بَعْدِ الْحُسينِ هُونى * وَ بَعْدَهُ لا كُنْتَ انْ تَكُونى هذَا الْحُسينُ واردُ الْمَنُونِ * وَ تَشْرَبينَ بارِدَ الْمَعينِ « 3 »

--> ( 1 ) - مقتل الحسين ( ع ) ، ابى مخنف ، ص 179 . ( 2 ) - زندگانى حضرت ابوالفضل العباس ( ع ) ، باقر شريف قرشى ، ص 43 . به نقل از ذخيرة الدارين ، ص 123 . ( 3 ) - ر . ك : مفاتيح الجنان ، زيارت حضرت عباس ( ع ) .