پژوهشكده تحقيقات اسلامى
22
زمينه هاى قيام امام حسين (ع) (فارسى)
- در صورت وجود حركتهاى مشابهِ جريان مورد مطالعه در پيشينهء تاريخ سياسى - اجتماعى حوزههاى جغرافيايى مزبور ، بررسى سير تحول آن جريانهاى مشابه ما را در جهت درك بهتر جريان مورد مطالعه و سير تحول آن كمك خواهد كرد . در اين زمينه بايد يادآور شويم كه نظر به دينى و الهى بودن جريان مورد مطالعه در اين نوشتار - زمينههاى قيام امامحسين ( ع ) - كمتر جامعهاى را مىتوان يافت كه از وجود جريان يا جرياناتى مشابه آن تهى باشد . طبعاً ، بررسى مورد اشاره از اين منظر نيز حائز اهميت خواهد بود . ضرورت اين بحث را همچنين مىتوان از فحواى فرمايشى از پيامبر گرامى اسلام ( ص ) برداشت نمود . طى روايات متعدد و معروفى ، پيامبر اسلام ( ص ) به مسلمانان هشدار مىدهد كه جامعهء اسلامى ، دقيقاً روندى از تحولات را طى خواهد كرد كه ديگر امتهاى اهل كتاب پيش از اسلام ، طى كردند . « 1 »
--> ( 1 ) - در اينجا از باب نمونه به دو گزارش از اين دست توجه كنيد : - علامهء مجلسى به نقل از سنن ترمذى ، صحيح بخارى و صحيح مسلم از ابوسعيد خدرى نقل مىكند كه پيامبر اسلام ( ص ) فرمود : « لَتَتَّبِعُنَّ سُنَنَ مَنْ كانَ قَبْلَكُمْ شِبْراً بِشِبْرٍ و ذراعاً به ذراع ، حتّى لو دَخَلُوا جُحْرَضَبٍّ لتبعتُمُوهم . قلنا : يا رسولَ اللّه ! ، اليهودُ والنّصارى ؟ قال ( ص ) : فَمَنْ ؟ » . ( قطعاً شما - مسلمانان - رفتارها و روشهاى كسانى را كه پيش از شما بودند ، مو به مو - وجب به وجب و ذراع به ذراع - پيروى خواهيد كرد . تا جايى كه اگر آنان وارد لانهء سوسمارى شده باشند ، شما از آنان تبعيّت خواهيد كرد » . پرسيديم : اى رسول خدا ! ، آيا منظور شما از پيشينيان ، يهود و نصارى است ؟ حضرت فرمود : ( آرى ) پس منظور من كيانند ؟ » . ) - همچنين مرحوم علامه به نقل از صحيح بخارى از ابوهريره ، مىنويسد كه رسول خدا ( ص ) فرمود : « لا تَقُومُ السّاعَةُ حتّى تَأخُذَ امّتى ماخِذَ القُرُون قبلَها شبراً بِشِبْرٍ و ذراعاً بذراعٍ . » قيل له : يا رسولَ اللّه ! كَفار فرس وَالرّوم ؟ قال : « مَنِ النّاسُ إلّااو لئكَ ؟ » . ( « قيامت بر پا نمىشود تا اينكه امت من اعمال و رفتار امتهاى پيشين را مو به مو - وجب به وجب و ذراع به ذراع - عمل كنند و تكرار نمايند . » از حضرت سؤال شد : اى رسول خدا ! ( منظور شما اين است كه ) همانند فارس و روم ؟ حضرت فرمود : « آيا مردم - امتهاى پيشين - غير از آنانند ؟ » ) . ر . ك . علامه مجلسى ، بحارالأنوار ، ج 28 ، ص ص 30 ، 31 ، محمد بن اسماعيل بخارى ، الجامع الصحيح ، ج 2 ، كتاب الأنبياء ، باب 50 ، ح 3456 ، ص 492 ؛ ج 4 ، كتاب الاعتصام ، باب 14 ، ح 7319 ، ص 367 ؛ محمد بن يزيد قزوينى ( ابن ماجه ) ، سنن ، ج 2 ، كتاب الفتن ، باب 17 ، ح 3994 ، ص 1322 ؛ مسلم بن حجاج قشيرى نيشابورى ، الصحيح ، ج 16 ، كتاب العلم ، ج 6 ، ص 219 ؛ احمد بن حنبل ، مسند ، ج 2 ، ص 325 ، 327 .