همچنين معاويه ، به « زياد » والى بصره دستور داد كه صد هزار درهم ، دِين « عمرو بن زبير » ، برادر عبدالله بن زبير ، مدعى ديگر خلافت را بپردازد ؛ زيرا مىدانست از اين راه مىتواند از وجود يك برادر بر ضد برادر ديگر استفاده كند . اين شيطنت معاويه سبب شد كه عمرو بن زبير ، به صورت دشمن‌ترين فرد نسبت به عبدالله در نظر مردم معرفى شود . « 1 » معاويه براى تقويت قواى خود تا دو برابر به حقوق لشكريان افزود . و وجدان آن سپاه بى دينِ كم خرد را با پول خريد . « 2 » او براى كاميابىهاى خويش بدون حساب از بيت‌المال مسلمين استفاده مىكرد حتى در زمان استاندارى ، جلال و شكوهى در شام راه انداخته بود كه جز در دربار شاهان ايران و روم نظيرى نداشت . « 3 » معاويه وقتى به خلافت رسيد زندگى اشرافى خود را گسترش داد . و به پيروى از وى كارگزاران حكومتى در ساختن كاخ‌ها و خريدن كنيزان و غلامان به رقابت كشيده شدند به نحوى كه اشرافيت بى نظيرى در تاريخ اسلام پديد آمد . 4 - 3 . فساد مالى يزيد بن معاويه با مرگ معاويه اموال فراوانش به فرزندش « يزيد » رسيد . امّا او انسان بى تدبير و كم‌خردى بود . مخصوصاً در امور مالى بى بند و بار و اسراف كار بود . يزيد به منظور اهداف سياسى و يا شخصى چنان بى حساب پول خرج مىكرد كه به سختى مىتوان آن را بر روشى عاقلانه منطبق دانست . او به « عبدالله‌بن حنظله » كه با هيئتى از مدينه به ديدنش آمده بود صدهزار درهم و به هر كدام از فرزندان او ده هزار درهم و به ساير اعضاى هيئت ، هر يك مبالغى كلان به عنوان بخشش و دلجويى داد . آنان پس از بازگشت به مدينه عمل يزيد را به عنوان يك كار سفيهانه معرّفى كردند و به مردم گفتند كه ما اكنون از نزد كسى برمىگرديم‌كه دين

--> ( 1 ) - ر . ك . تاريخ طبرى ، ج 4 ، ص 224 . ( 2 ) - تاريخ تمدّن اسلام ، جرجى زيدان ، ج 1 ، ص 181 . ( 3 ) - همان .