پژوهشكده تحقيقات اسلامى
105
زمينه هاى قيام امام حسين (ع) (فارسى)
عثمان دخترش را به « عبدالله بن خالد بن اسيد » تزويج كرد و دستور دارد 000 ، 600 درهم به او داده شود و به عبدالله بن عامر نوشت كه آن را از بيتالمال بصره بپردازد . « ابواسحاق » از عبدالرحمن بن يسار روايت كرده است كه مأمور جمعآورى زكاتهاى مسلمانان را در بازارهاى مدينه ديدم كه هر شب زكاتهاى جمعآورى شده را نزد عثمان مىآورد و عثمان به او دستور مىداد كه آنها را به « حكم بن ابى العاص » تحويل دهد . عثمان هرگاه به يكى از خويشاوندان خود جايزهاى مىداد آن را از بيتالمال مقرر مىساخت . خزانهدار نيز هرگاه امروز و فردا مىكرد و به او مىگفت : اگر خدا بخواهد به تو پرداخت مىكنيم ، عثمان به او اصرار مىورزيد و مىگفت : تو خزانهدار ما هستى ، پس هر گاه به تو بخشيديم بگير و هر گاه از تو منع كرديم بازايست . او ( به عثمان ) گفت : به خدا قسم دروغ گفتى . من خزانهدار تو و يا خويشاوندان تو نيستم ، تنها خزانهدار مسلمانانم . آنگاه در روز جمعه درحالى كه عثمان خطبه مىخواند ، كليد را آورد و گفت : اى مردم ، عثمان گمان برده است كه من خزانهدار او و خويشان او هستم ؛ در حالى كه من خزانهدار مسلمانان بودم و اين هم كليدهاى بيتالمال شماست . سپس آنها را به پيش مردم انداخت . اما عثمان كليدها را برداشت و به زيد بن ثابت سپرد . « 1 » عثمان در مدينه كاخى براى خويش بنا نهاد . و كارگزاران و بستگان وى با تبعيت از او كاخهاى بسيار بزرگى ساختند . و شخصيتهايى چون « طلحة بن عبيدالله » ، « زبير بن عوام » ، « عبدالرحمن بن عوف » ، « سعد بن ابى وقاص » و « سعيد بن مسيّب » زندگى اشرافى و پر تجمّل فراهم كردند . و اشرافيت قبل از اسلام را بار ديگر احياء نمودند . « 2 » و يكى از عواملى كه مسلمانان را بر ضد عثمان به شورش واداشت ، همين حيف و ميل بيتالمال بود كه كاسهء صبر مسلمانان را لبريز كرده بود . وقتى اميرالمؤمنين ( ع ) به خلافت رسيد يكى از كارهاى مهمّ خود را جلوگيرى از غارت بيتالمال و بازگرداندن اموال غارت شده در زمان عثمان قرار داد كه واكنش سخت دنياخواهان و جاهطلبان را برانگيخت .
--> ( 1 ) - تاريخ يعقوبى ، ج 2 ، ص 168 ، 81 ، 82 . ( 2 ) - ر . ك . شرح نهجالبلاغه ، ابن ابى الحديد ، ج 1 ، ص 198 - 205 .