گرايش به عالم معنا نه تنها در ميان پيروان اديان گذشته چون يهود و نصارى و ساير ملل و نِحل ، حتّى غير معتقدين به هيچ مرام و مكتبى رواج يافته است ، بلكه اين مسأله به طرز شگفت‌آورى در ميان مسلمين ، چه از عامّه و چه از شيعه به ظهور پيوسته است . التفات و توجّه تامّ متصدّيان و زمامداران شرع صرفاً به رعايت ظاهرى احكام و تكاليف ، و عدم عنايت به حقيقت و اصل و محور شريعت كه همان عرفان الهى و ظهور تجلّى توحيد در نفس سالك إلى الله ، و بلكه ردّ و رفض و انكار اين حقائق متعاليه توسط بسيارى از علماء و فقهاى تاريخ ، موجب ظهور و بروز نياز واقعى و فطرى مسلمين به سوى ادراك حقائق توحيدى و معارف ربوبى بنحو شهود و علم حضورى و وجدانى گرديده است . توجّه به معنويّت و گرايش به حقائق ماوراء مادّه و عالم طبع گرچه به عنوان حركتى ممدوح به سمت ارزشها و كمالات روحى و معنوى مىباشد ، و از اين نقطه نظر حائز اهميّت و دقّت است ، ولى بايد توجّه داشت كه همانطور كه انسان از حيثيّت وجودى داراى مراتب مادّه و صورت و معنا و تجرّد تام مىباشد ، سير صعودى او و ارتقاء به عالم معنا نيز به همين كيفيّت و سير مىباشد . امروزه به هر مرتبه از مراتب روحى و نفسى انسان عالم باطن و حقيقت مىگويند امروزه به هر مرتبه از مراتب روحى و نفسى انسان ، عالم معنا و باطن و حقيقت گفته مىشود ؛ مثلًا افرادى كه از حوادث و پديده‌هاى آينده خبر مىدهند - گرچه صحيح باشد - از نظر مردم و عوام به اوصاف ملكوتى و كمالات تجرّدى متّصف مىگردند ، و رتبهءآنان ما فوق