نسائى او را تضعيف كرده‌اند . « 1 » ابن حبّان نام او را در ضعفا آورده ، گويد : « از بزرگان و مشاهير ، مطالب سست و موهومى نقل كرده كه جز او كسى نگفته است . » « 2 » ابن سعد نيز آورده كه وى احاديث زيادى بيان داشته ، اما تضعيف شده‌اند . « 3 » پسر او عبد الله بن مصعب ، از طرف هارون الرشيد حاكم مدينه و سپس يمن بود و نسبت به فرزندان على ( ع ) رفتارى بس خصمانه داشت . « 4 » مصعب بن ثابت در سال 157 ه . در سن 71 يا 73 سالگى در گذشت . « 5 » 13 . ابو عبد الله ، مصعب بن عبد الله بن مصعب بن ثابت بن عبد الله بن زبير محدّث ، نسابه ، شاعر و اديب ، معروف به مصعب زبيرى است و يحيى بن معين ، زبير بن به كار ، عبد الله بن احمد بن حنبل و ابو القاسم بغوى از او روايت نوشته‌اند . « 6 » مصعب ، عمرى را در حجاز سپرى كرد ، آنگاه به بغداد نقل مكان نمود و در آنجا روايات مالك بن انس را انتشار داد . « 7 » خطيب بغدادى درباره‌اش مىنويسد : « در برابر سؤالات قرآنى كه از او مىشد ، سكوت مىكرد و بر كسى كه چنين شيوه‌اى نداشت عيب مىگرفت » . « 8 » ابن نديم از دو كتاب مهم او يعنى كتاب النسب الكبير و كتاب نسب قريش نام برده است . « 9 » مصعب بن عبد الله در شوال سال 230 يا 236 ه . در سن 80 سالگى در بغداد در گذشت . « 10 » 14 . ابو محمد ، موسى بن عقبة بن ابى عيّاش وى از جمله موالى آل زبير است « 11 » و همانند دو برادر ديگرش ابراهيم و محمد ، از فقها و

--> ( 1 ) . الجرح و التعديل ، ج 8 ، ص 304 ؛ ابن جوزى نام او را در كتاب الضعفاء و المتروكين ( ج 3 ، ص 122 ) و ذهبى در ديوان الضعفاء و المتروكين ( ج 2 ، ص 361 ) آورده‌اند . ( 2 ) . ابن حبان ، مجروحين ، ج 3 ، ص 29 . ( 3 ) . طبقات الكبرى ، ج 5 ، ص 460 . ( 4 ) . همان ، ص 434 ؛ تاريخ خليفه ، ص 378 ؛ ابن حزم ، جمهرة النسب ، ص 231 ؛ انساب الاشراف ، ج 9 ، ص 450 و 451 . ( 5 ) . ثقات ، ج 7 ، ص 478 ؛ الطبقات ، ص 476 و تاريخ خليفه ، ص 346 ؛ تهذيب الكمال ، ج 28 ، ص 20 . ( 6 ) . تاريخ بغداد ، ج 13 ، ص 112 و 114 . الجرح و التعديل ، ج 8 ، ص 309 . ( 7 ) . همان جا . ( 8 ) . همان جا . ذهبى گويد : « ليّن للوقف فى القرآن » ( ديوان الضعفاء و المتروكين ، ج 2 ، ص 362 ) . ( 9 ) . الفهرست ، ص 123 . ( 10 ) . همان جا و نيز تاريخ بغداد ، ج 13 ، ص 114 ؛ اللباب ، ج 2 ، ص 60 ؛ سمعانى ، انساب ، ج 3 ، ص 137 . ( 11 ) . ثقات ، ج 5 ، ص 404 - 405 ؛ تهذيب الكمال ، ج 29 ، ص 116 .