الشيخ رسول جعفريان وديگران
361
نقد و بررسى منابع سيره نبوى (فارسى)
خيبر ، فتح مكه ، حنين ، محاصرهء طائف و غزوهء تبوك را به ترتيب زمان وقوع آنها ، شرح داده است . وى براى هر يك از غزوهها فصلى جداگانه اختصاص داده ، پس از گزارشى از ميدان نبرد و تعداد نيروها ، سلاحهاى مورد استفاده ، تاريخ هر جنگ و چگونگى آغاز و اتمام و نتيجهء آن در پايان هر بخش ، درسهاى قابل استفاده از آن را نيز بيان كرده است . وى در هر بخش ، موارد و فنونى را به عنوان استراتژى عام - كه در همهء غزوات مورد نظر بوده - آورده و پس از آن به مواردى خاص كه به تناسب موقعيت و مكان جغرافيايى ، زمان جنگ و وضعيت نيروها متفاوت بوده ، به عنوان استراتژى و تاكتيك خاص اشاره كرده است . نگارنده در بسيارى از موارد ، از آيات قرآن به عنوان شاهد و مؤيد مطالب خود بهره گرفته ، ليكن مطالب خويش را بدون ارجاع به منابع تاريخى نقل كرده است . 20 . فن الحرب الاسلامى فى عهد الرسول ( ص ) ؛ محمد ضاهر وتر ، دمشق ، دار الفكر ، 340 ص . نگارندهء كتاب به فنون نظامى سپاه اسلام در زمان رسول خدا ( ص ) پرداخته و مطالب خود را در شش فصل آورده است : در فصل اول به مسائل جنگى ، چون : سلاح ، مبادلهء اسيران ، تعداد نيروها ، اهداف جنگ ، غنيمتها ، جنگ عربها با ساسانيان و برخى از جنگهاى عرب پيش از اسلام پرداخته است . در فصل دوم ، به فرماندهى جنگى و جنگهاى اسلامى به فرماندهى پيامبر ( ص ) اشاره كرده ، ضمن ياد كردن از اخلاق ايشان ، خصوصيات آن حضرت ، شامل صفات عقلى ، مانند : حكمت ، تفكر و دور انديشى ، زيركى و باهوشى و صفات عملى ، چون : رعايت اصول جنگ ، انواع جنگ ، خدعههاى جنگى و مسائل ديگر را مورد بحث قرار داده است . نيز از صفات شخصى آن حضرت ، مانند : قدرت بدنى و جسمانى ، شجاعت و روح بلند ايشان ياد كرده است . در فصل سوم ، از تشكيلات ادارى مختلف در امور جنگ ، چون : ادارهء تخطيط و تنظيم ( كه به ترسيم سياست كلّى ، تعيين خطوط اصلى و قوانين جنگ مىپرداخته ) ، ادارهء شورا ( كه مشورت با فرماندهى را به عهده داشته ) و ادارهء توجيه معنوى ( كه رسيدگى به امور معنوى لشكريان و تقويت و حفظ اعتقادات آنها را در مقابل دشمن عهدهدار بوده ) نام برده است .