3 . ابن حجر در اين كتاب ، در مورد تدوين سنت نبوى مطالبى آورده و همچنين پاره‌اى از مسائل فقهى ، مانند زمان واجب شدن نماز ، نهى از تخفيف سجود ، نماز كسوف و خسوف را يادآور شده و نيز دربارهء معاملات و عباداتى همچون حج ، روزه و محرمات ، ارث و ازدواج مطالبى بيان كرده ، كه حائز اهميت است . 4 . مطالب ادبى چندى مانند اين كه وضع قواعد عربى براى نخستين بار توسط چه كسى بوده و سبب اقدام ابو الأسود براى وضع « نحو » « 1 » چه بوده و . . . آمده است . نيز شرح حال بيش از ششصد تن شاعر در آن آمده كه از اين تعداد ، 32 نمونه شعر از 32 زن شاعر آورده شده و بسيار با ارزش است . او همچنين در راستاى استفاده از شعر در بيان مطالب ، نمونه‌هايى از اشعار شاعران برجسته را آورده است ؛ مثل اشعارى كه در فتح مكه ، « 2 » حرب فجار و يا ديگر جنگهاى مشهور سروده شد . 5 . در اين كتاب ، ضمن شرح حال صحابه ، از مكانت علمى برخى از اصحاب سخن رفته و عالمان آنها شناسايى و معرفى شده‌اند . از زيد بن ثابت با عنوان : « عالما بالفرائض و رأسا فى القضاء » « 3 » و از عقيل بن ابى طالب با عنوان : « عالما بانساب قريش » « 4 » ياد شده است . از سلمان فارسى به عنوان فقيه و نيز از فضائل و خصلتهاى مهم برخى اصحاب سخن رفته است ؛ مثل شجاعت على ( ع ) و خصال و فضايل برجستهء آن حضرت . 6 . مطالبى هم دربارهء تاريخ طب در اين كتاب آمده است . 7 . نيز مطالبى در باب عقايد فرقه‌هاى مختلف در اين كتاب آمده كه بسيار ارزشمند است . ب ) بعد اجتماعى در اصابه مطالبى وجود دارد كه اوضاع اجتماعى دوران جاهلى و صدر اسلام را مىنماياند ؛ مثل اخبارى كه دربارهء بتهاى عرب و كهانت آمده و نيز پاره‌اى از عادات و تقاليد دورهء جاهلى ؛ مثل ميراث در آن دوره « 5 » و مطالبى از اين دست كه براى شناخت آن عصر حائز اهميت است . در دورهء اسلامى نيز از « اهل صفه » به عنوان يك گروه اجتماعى با ويژگيهاى خاص ، سخن به ميان آمده و از اخبار آنان ، تعدادشان ، طعامشان و نامهايشان ذكرى به ميان آمده است .

--> ( 1 ) . اصابه ، ج 3 ، ص 560 - 562 . ( 2 ) . همان ، ج 1 ، ص 367 . ( 3 ) . همان ، ج 7 ، ص 594 . ( 4 ) . همان ، ج 4 ، ص 532 . ( 5 ) . به عنوان نمونه ر . ك : همان ، ج 1 ، ص 145 .