سفارشات پيامبر خدا ( ص ) مبنى بر تبادل هدايا ، انجام صلهء ارحام ، دورى از بدخلقى و مذمت خودخواهى و خود بزرگ بينى ، و اخبار زياد ديگرى در موضوعات مختلف به چشم مىخورد . دربارهء حقوق زن و مرد بر يكديگر ، زنان برجستهء صحابى ، اقدامات آنان ، شهداى زن در صدر اسلام ، نقش زنان در جنگها ، تاريخ حجاب در اسلام ، مظاهر لهو و لعب و . . . مطالب اجتماعى ديگرى هستند كه در اصابه يافت مىشود . ج ) بعد اقتصادى در اين كتاب ، نصوصى دربارهء تجارت و معاملات آمده و از بازارهاى مشهور آن زمان ، همچون بازار عكاظ و بصرى ، ذى المجانين و نيز از تجار و شغل مهاجران از صحابه كه بيشترشان به تجارت مشغول بودند ، ياد شده ، همچنين از ضرب سكه ، عاملان خلفا بر بازارها و نيز مطالبى دربارهء زراعت و نظام ارضى مسلمين و اقطاع دادن خلفا به برخى از صحابه ، سخن رفته است كه قابل توجه است . د ) بعد سياسى مؤلف در اين كتاب ، به صورت استطرادى ، از احوال عرب در جاهليت و مجالس تصميم‌گيرىهايشان مثل دار الندوه ، سخن گفته و از حكام جاهل ، مثل عمرو بن حميه - كه به او ذو الحكم مىگفتند - و نيز از مشورت قريش در جاهليت در امور مهم ياد كرده است . در دورهء صدر اسلام نيز ، از فرستادگان پيامبر اكرم ( ص ) به اطراف جزيرة العرب ، صلح حديبيه ، آراى مربوط به نبوت و خلافت و امارت ، جريان سقيفه بنى ساعده ، فرستادگان عمر نزد هرقل امپراتور روم ، بيعت با خلفاى راشدين ، شورى ، حكميّت در صفين و شهود تحكيم ، بيعت مردم عراق با امام حسين ( ع ) و بعد با ابن زبير ، سياست زياد بن ابيه و ديگر مطالبى كه مربوط به امور سياسى است ، سخن به ميان آمده است . « 1 » ه ) بعد نظامى ابن حجر به اين بعد توجه زيادى نشان داده است . اخبار و رواياتى از ايام عرب ، « 2 » همچون :

--> ( 1 ) . جهت اطلاع كافى ر . ك : ابن حجر العسقلانى و مصنفاته ، ص 203 - 260 . ( 2 ) . اصابه ، ج 1 ، ص 90 .