خود ، جامعترين تأليف را در مورد صحابه ، نسبت به آثار قبلى در اين زمينه تأليف نمايد . در عين حال ، ابن حجر اذعان دارد كه حتى « عشر » صحابه هم در كتاب او آورده نشده است ؛ زيرا رسول خدا ( ص ) در هنگام رحلتش ، بيش از 100 هزار صحابى داشته است و تمام مردم مكه و طائف در سال دهم هجرت مسلمان شده بودند و بعد از حجة الوداع كسى بر شرك باقى نمانده بود و نيز اوس و خزرج در اواخر ، همگى اسلام آورده بودند و بنا به گفتهء ابو زرعه - كه از اكابر تابعين بوده - به هنگام رحلت آن حضرت ، تعداد صحابه به 114 هزار تن مىرسيده است . « 1 » اين در حالى است كه ابن حجر با تمام تلاش خود فقط نام 12 هزار و 297 تن صحابى را در كتاب خود آورده است ، كه اين آمار نيز دقيق نيست ؛ زيرا در بعضى از چاپهاى اصابه ، اين تعداد نيامده است . ابن حجر علت روشن نبودن و عدم ثبت اسامى همه صحابه را از سوى مؤلفان در كتب مربوطه اين مىداند كه بيشتر اصحاب عرب و باديه‌نشين بودند و تنها در حجة الوداع حضور داشته‌اند . « 2 » ج ) تدوين ناقص اصابه على رغم تلاش بسيار ابن حجر ، كتاب اصابه او به صورت كامل و نهايى درنيامده است . وى به اين مطلب اذعان دارد و نوشته است : « و قد بقى عليه المبهمات » . « 3 » اين مسأله با توجه به اشاراتى كه او در اصابه به مبهمات دارد و در جاى جاى كتابش به آن بخش ارجاع مىدهد ( مانند قول او : « يأتى فى المبهمات و يأتى فى الكنى » « 4 » و يا « سيأتى ذكر قصّتها فى المبهمات » ) مشكل ايجاد مىكند . اين در حالى است كه - همان گونه كه ذكر آن رفت - باب مبهمات در اصابه چاپ شدهء فعلى وجود ندارد و با وجود چاپهاى متعدد ، هيچ يك از ناشران و محققان نيز بدان اشاره نكرده‌اند . البته ابن حجر بيشتر اين بخش از كتاب خود را نوشته ، ولى ظاهرا نسخه نويسان بدان دسترسى پيدا نكرده‌اند . « 5 » نكتهء ديگر در مورد نقص اصابه اين كه : بعضى مواضع آن سفيد رها شده و اين گوياى آن است كه مؤلف اين قسمتها را تدوين نكرده است ؛ زيرا نياز به تحقيق زياد داشته

--> - قصدش هم جمع كردن بين چهار كتاب ابن منده ، ابو نعيم و ابن عبد البر و ابو موسى مدينى بوده ، ولى ظاهرا توفيق زيادى نيافته است . ( 1 ) . اصابه ، ج 1 ، ص 2 . ( 2 ) . همان ، ج 1 ، ص 3 . ( 3 ) . همان ، ج 8 ، ص 326 . ( 4 ) . همان ، ج 4 ، ص 236 . ( 5 ) . همان ، ج 8 ، ص 326 .