الشيخ رسول جعفريان وديگران
245
نقد و بررسى منابع سيره نبوى (فارسى)
طريق اول . « ما حدّثني به عبد الوارث بن سفيان عن قاسم بن أصبغ عن مطرف بن عبد الرحمن ، عن يعقوب بن حميد بن كاسب ، عن محمد بن فليح عن موسى بن عقبة » . طريق دوّم . « حدّثني به خلف بن قاسم عن ابي الحسن علي بن عباس بن محمد بن عبد الغفار المعروف بابن الون مصري عن جعفر بن سليمان نوفلى عن ابراهيم بن المنذر عن محمد بن فليح عن موسى بن عقبة » . طريق سوّم . « حدّثني أيضا عبد الوارث عن قاسم عن ابن ابى خيثمه فى كتابه عن ابراهيم بن المنذر عن محمد بن فليح عن موسى بن عقبة » . وى در الاستيعاب به كتاب موسى بن عقبه اشاره كرده است ؛ به عنوان نمونه در مورد « جابر و عويمر ابنا السائب قتلا يوم بدر كافرين ليسا فى كتاب موسى بن عقبة » و دربارهء « بركة بنت ثعلبة بن عمرو هاجرت . . . و ذكرها موسى بن عقبة في مغازيه » . اكنون موارد موسى بن عقبه را در چند قسمت با ذكر صفحات آن در الاستيعاب يادآور مىشويم : قسمت اول : ابن عبد البر در مواردى به اين عبارت تصريح كرده : « موسى بن عقبة لم يذكره » و گفته است كه اين افراد در غزوات - به ويژه بدر يا احد و يا هجرت به حبشه - حضور نداشتهاند : 1 / 186 ، 198 ، 1231 ؛ 2 / 433 ، 575 ، 594 ؛ 3 / 889 ، 916 ، 981 ، 1268 ، 1493 ، 1536 ، 1538 ، 1710 ، 1731 . قسمت دوم : ابن عبد البر تنها از موسى بن عقبه ، نام افرادى را كه در غزوات پيامبر ( ص ) ، به ويژه بدر ، احد ، هجرت به حبشه و . . . حضور داشتهاند ، ذكر كرده است : 1 / 217 ، 219 ، 269 ، 282 ، 288 ، 310 ، 326 ؛ 2 / 420 ، 422 ، 449 ، 455 ، 458 ، 484 ، 485 ، 533 ، 536 ، 575 ، 645 ، 668 ، 673 ، 727 ، 747 ، 763 ؛ 3 / 924 ، 1005 ، 1293 ، 1356 ، 1359 ، 1408 ؛ 4 / 1504 ، 1542 ، 1560 ، 1572 ، 1573 ، 1625 ، 1628 ، 1644 ، 1697 ، 1761 ، 18094 . قسمت سوم : ابن عبد البر به روايت موسى بن عقبه و غير او ، از صحابهاى كه در غزوات پيامبر ( ص ) به خصوص بدر ، احد ، هجرت به حبشه و . . . حضور داشتهاند ، ياد كرده است : 1 / 131 ، 132 ، 137 ، 198 ، 234 ، 298 ، 319 ؛ 2 / 420 ، 453 ، 454 ، 455 ، 458 ، 559 ، 567 ، 626 ، 625 ، 648 ، 698 ؛ 3 / 924 ، 925 ، 997 ، 1233 ، 1246 ، 1317 ، 1327 ، 1350 ، 1351 ، 1392 ، 1393 ؛ 4 / 1430 ، 1433 ، 1442 ، 1443 ، 1500 ، 1503 ، 1574 ، 1598 ، 1599 ، 1609 ، 1666 ، 1795 ، 1830 .