194 ، 195 ، 214 ، 219 ، 233 ، 246 ، 248 ، 263 ، 264 ، 265 ، 267 ، 314 ، 341 ، 364 ، 385 ، 398 ، 399 ؛ 5 / 9 ، 26 ، 39 ، 98 ، 99 ، 129 ، 130 ، 132 ، 156 ، 157 ، 179 ، 191 ، 201 ، 202 ، 211 ، 224 ، 226 ، 298 ، 299 ، 304 ، 360 ، 448 ، 462 ؛ 6 / 393 ؛ 7 / 39 ، 47 ، 66 ، 197 ، 201 ، 234 ، 266 . 14 . يوسف بن عبد الله بن عبد البرّ اندلسى ( م . 463 ه . ) . مؤلف كتاب الدرر فى اختصار المغازي و السير و الاستيعاب فى معرفة الأصحاب ، كه در كتاب اخير حدود 124 مورد از موسى بن عقبه درباره صحابه و افرادى كه در مغازى پيامبر ( ص ) به خصوص جنگ بدر و احد و يا در عقبه و يا هجرت به حبشه حضور داشته يا نداشته‌اند ، آورده است كه ما در چند قسمت صفحات آن را ذكر خواهيم كرد . بروكلمان ، كتاب الدرر فى اختصار المغازي و السير ابن عبد البر را تلخيص مغازى موسى بن عقبه دانسته است . « 1 » اين گفته نمىتواند درست باشد . عبارت ابن عبد البر در مقدمه الدرر حكايت از آن دارد كه از كتاب موسى بن عقبه هم استفاده كرده است . عين عبارت چنين است : « اختصرت ذلك من كتاب موسى بن عقبة و كتاب ابن اسحاق برواية ابن هشام و غيره ، و ربما ذكرت فيه خبرا ليس منها و النسق كلّه على مارسمه ابن اسحاق » . سخن بروكلمان براى محققان كتاب دلائل النبوه منشأ اشتباه شده و مطالب الدرر را تلخيص نظر موسى بن عقبه دانسته‌اند . « 2 » مجموع آنچه ابن عبد البر به صراحت در الدرر از موسى بن عقبه نقل كرده ، شش مورد است : - در باب « أوّل الناس ايمانا باللّه و رسوله » ، ص 12 . - در باب « دخول بنى هاشم و . . . في الشعب » ، ص 30 ، 27 . - « في نقض الصحيفه » ، ص 32 . - « في تاريخ غزوة خبير » ، ص 143 . - « في حصر حصون خيبر » ، ص 147 . - « فى تقسيم غنائم خيبر » ، ص 150 . ابن عبد البر در مقدمهء استيعاب اشاره كرده است كه مطالبى را كه از موسى بن عقبه نقل مىكند ، از سه طريق است :

--> ( 1 ) . همان ، ص 85 . ( 2 ) . ر . ك : حواشى دلائل النبوه ، ج 4 ، ص 39 ، 175 ، 233 و موارد ديگر .