4 . ليث بن سعد بن عبد الرحمن ( 94 - 175 ه . ) او داراى كتاب و تأليف بوده و خود اظهار كرده كه بسيارى از دانش زهرى را فراهم آورده است . « 1 » وى احاديث و روايات را مىنوشت و مىگفت : اگر بخواهم تمام معلوماتم را به كتابت درآورم ، مركبها براى آن كافى نيست . « 2 » بخارى حدود 380 روايت به صورت متصل از او نقل كرده است ، كه 28 مورد آن در « كتاب المغازى » است و بيش از هفتاد مورد بدون سند متصل ، از او روايت نقل كرده است كه ده مورد آن به صورت تعليق در « كتاب المغازى » آمده است . « 3 » بخارى از مكتوبات ليث بن سعد استفاده كرده و ذهبى بر اين نكته مهر تأييد زده است . ذهبى پس از نقل حديثى در فضل زيد بن عمرو بن نفيل گويد : . . . هذا حديث صحيح و انما يرويه الليث عن هشام بالاجازة لأن البخارى أخرجه فى صحيحه تعليقا فقال : و قال الليث : كتب الىّ هشام بن عروة فذكر الحديث ، فهو فى الصحيح و جادة . « 4 » 5 . معمر بن راشد ( 97 - 154 ه . ) وى معاصر موسى بن عقبه است و كتابى با عنوان كتاب المغازى « 5 » به صورت موضوعى ، و نه بر اساس زمان ، تأليف كرده كه عبد الرزاق بن همام صاحب مصنّف ، عمدهء روايات كتاب او را آورده است . ذهبى از او با عنوان « و كان من اوعية العلم و حسن التصنيف » ياد كرده است . « 6 » بخارى حدود 250 روايت به صورت متصل و بيست مورد به صورت تعليق و

--> ( 1 ) . سير اعلام النبلاء ، ج 8 ، ص 145 . ( 2 ) . همان ، ص 153 . ( 3 ) . ر . ك : صحيح بخارى ، ج 5 ، ص 263 ، روايت 783 ، ص 265 ، باب 16 ، ص 267 و 268 روايت 757 ، ص 273 روايت 771 ، ص 308 روايت 853 ، ص 487 ، 517 و 619 . ( 4 ) . سير اعلام النبلاء ، ج 8 ، ص 140 ؛ « و جاده » آن است كه محدث به كتابى دسترسى يابد و از آن به صورت مستقيم مطلب نقل نمايد . ( 5 ) . قسمتى از كتاب المغازى معمر در « معهد الدراسات الشرقيه » شيكاگو موجود است ، كه نبيهه عبود آن را منتشر نموده است ( تاريخ التراث العربى ، ج 2 ، ص 91 ) . همچنين ابن نديم در الفهرست آورده كه معمر بن راشد « كتاب المغازى » تصنيف كرده است ( هورويتز ، مغازى الاولى و مؤلفوها ، ص 74 ) . ( 6 ) . سير اعلام النبلاء ، ج 7 ، ص 6 .