الشيخ رسول جعفريان وديگران

192

نقد و بررسى منابع سيره نبوى (فارسى)

بدون ذكر سند از او روايت كرده است كه چهار مورد آن در « كتاب المغازى » بخارى آمده است : 1 . حضور ابو هريره در خيبر « تابعه معمر عن الزهرى » ؛ « 1 » 2 . افطار در جنگ حنين « و قال عبد الرزاق أخبرنا معمر عن عكرمه » ؛ « 2 » 3 . منزل پيامبر ( ص ) در حج « قال معمر عن الزهرى » ؛ « 3 » 4 . رفتن پيامبر به درون كعبه « تابعه معمر عن ايوب » . « 4 » سزگين دو تن به نام يحيى بن سعيد بن ابان ( م . 194 ) و وليد بن مسلم اموى ( م . 195 ه . ) را كه هر دو صاحب تأليف در مغازى بوده‌اند ، از منابع بخارى در اين باب دانسته است . « 5 » حال آن كه از يحيى بن سعيد تنها هفت روايت در صحيح بخارى موجود است كه هيچ يك از آنها در باب مغازى نيست و از وليد بن مسلم نيز 37 روايت در صحيح بخارى آمده كه تنها يك مورد آن در باب مغازى مىباشد . از مجموع 7 هزار و 563 روايت صحيح بخارى ، 455 روايت آن مربوط به مغازى پيامبر است كه در « كتاب المغازى » آمده است ؛ البته اين روايات به تناسب در ابواب ديگر نيز آمده است . اسنادى كه بخارى در كتاب المغازى به كار برده ، در موارد قابل توجهى با اسنادى كه واقدى در مغازى براى ارائه مطالب مشابه به كار گرفته ، متفاوت است . حتى اين تفاوت شامل شخص اوّلى كه روايت از او صادر شده ، نيز مىشود ؛ مثلا روايت بخارى در « قتل ابو رافع » به براء بن عازب منتهى مىشود ؛ اما مغازى واقدى روايت را از عبد الله بن انيس كه خود در واقعه حضور داشته ، نقل مىكند ، و يا سند روايت بخارى در « سريه علقمة بن مجزر » به على ( ع ) ختم مىشود ، اما در مغازى واقدى به ابراهيم بن عبد الرحمن مىرسد . « 6 » گزارش مطالب صحيح بخارى دربارهء سيره پيامبر ( ص ) روايات بخارى در سيرهء پيامبر شامل موضوعات ذيل مىشود : 1 ) قبل از بعثت ؛ 2 ) آغاز وحى ؛ 3 ) دوران مكه ؛ 4 ) هجرت ؛ 5 ) دوران مدينه .

--> ( 1 ) . صحيح بخارى ، ج 5 ، ص 244 ، حديث 673 . ( 2 ) . همان ، ص 261 ، حديث 734 . ( 3 ) . همان ، حديث 737 . ( 4 ) . همان ، حديث 743 . ( 5 ) . تاريخ التراث العربى ، ج 2 ، ص 98 . ( 6 ) . صحيح بخارى ، ج 5 ، ص 191 و 280 واقدى ، مغازى ، ج 1 ، ص 391 ، و ج 3 ، ص 983 .