ابن سعد محمد بن سعد بن منيع بصرى زهرى « 1 » ، در 168 ه . در بصره به دنيا آمد و به آنجا منسوب است و در سال 230 ه . به 62 سالگى در بغداد درگذشت و در مقبره باب الشام دفن شد . « 2 » او از موالى حسين بن عبد اللّه بن عبيد اللّه بن عبد المطلب بود . « 3 » [ 11 ] ابن سعد به سبب ملازمت با واقدى و شاگردى او ، به لقب « كاتب واقدى » شهرت يافت . « 4 » او نزد علماى زمان به كسب علم پرداخت و براى جمع آورى حديث ، سفرهايى از مدينه به كوفه و بغداد كرد و با سكونت در بغداد از علماى آنجا شناخته شد . مدت طولانى از زندگى علمى او ، مصادف است با حكومت مأمون عباسى . او مانند ديگر سرشناسان علوم در ماجراى محنه ، در خلق قرآن ، جزو هفت نفر كاتب بود كه به رقّه خواسته شد . « 5 » سبك كار روش تأليف و تحقيق او با سبك حديثى مطابقت دارد . اين سبك به روايت با اسناد و ذكر سلسله سند ، اهميت مىدهد و ابن سعد در طبقات ، توانايى خود را در پايبندى به سبك فوق نشان داده است . تقيّد او به شيوهء نگارش حديثى ، در آوردن اسنادهاى مختلف او ديده مىشود . ابن سعد خود را مقيّد مىبيند تا سند نقلها را ذكر كند ، كه حتى در مورد جزئيات و توصيف خصايص شخصى افراد نيز اين امر رعايت شده است . با اين همه ، او در بخش سيرهء پيامبر ( ص ) در مدينه و به خصوص در قسمت مغازى و سرايا ، از شيوهء مرسوم خود خارج مىشود و گاه در نقل روايت ، از آوردن اسناد خوددارى مىكند . گويا او زحمت اسناد يافتن و اسناد دادن به نوشته‌هاى اين قسمت را - كه با تفصيل بيشترى در مغازى واقدى آمده است - به خود نمىدهد . به علاوه ، او در كتاب خود وقايع را ذكر مىكند و در نقد آنها چندان اهتمامى نمىورزد و حتى از دادن نظر خود خوددارى مىكند ! توجه ابن سعد به تحقيق در زندگى پيامبر ( ص ) كاملتر از نوشته‌هاى باقى ماندهء

--> ( 1 ) . وفيات الاعيان ، ج 4 ، ص 351 . ( 2 ) . تاريخ بغداد ، ج 5 ، ص 322 . ( 3 ) . صفدى ، وافى ، ج 3 ، ص 88 . ( 4 ) . وفيات الاعيان ، ج 4 ، ص 351 ؛ تاريخ بغداد ، ج 5 ، ص 321 . ( 5 ) . ابن اثير ، كامل ، ج 5 ، ص 572 .