واقدى ديده مىشود . با اين حال ، در جزئيات مسائل ، همانند واقدى نبوده و در توجه صرف به سيرهء پيامبر ( ص ) به ابن اسحاق نيز نمىرسد ؛ اما نوشتهء او بعد از سيره ابن اسحاق مدوّنترين و كاملترين نوشته دربارهء پيامبر ( ص ) به حساب مىآيد . ابن سعد به صحابه و تابعين نيز مىپردازد . البته اين عقيده وجود دارد كه طبقات او بر اساس طبقات واقدى بنا شده باشد ، به خصوص كه با بهره‌جويى از روش وى ، در شرح حال صحابه و تابعين ، بر مبناى سابقهء در اسلام عمل كرده است . [ 12 ] چنين سبكى بعضى را بر آن داشته است كه بگويند ابن سعد كتابش را از روى نوشته‌هاى واقدى طراحى و تأليف كرده است . « 1 » او در طبقات ، ابتدا زمان را مورد نظر قرار داده و بر حسب تقدّم زمانى در پذيرش اسلام ، به نگارش شرح حال افراد مىپردازد . او بعد از روايت سيرهء پيامبر ( ص ) ، از شركت كنندگان جنگ بدر شروع مىكند . گويا اين امر بر اساس مزيتى بود كه افراد به شركت در غزوهء فوق قائل بودند . [ 13 ] شيوهء ابن سعد در تدوين طبقات ، شباهت بسيارى به روش عمر در تقسيم عطاياى بيت المال دارد . به اين ترتيب مىتوان سبك كار وى را رايجترين و شناخته‌شده‌ترين روشها در طبقه‌بندى افراد جامعه دانست . او سپس به تابعين و تابعين تابعين نيز مىپردازد . توجه به عنصر مكان ، عامل ديگرى در نگارش ابن سعد است . او محل زندگى صحابه و تابعين را ركن ديگرى در بررسى خود قرار مىدهد . در اين فراگرد ، از مدينه شروع كرده ، به مكه ، طائف ، يمن ، يمامه ، بحرين ، كوفه و بصره و شهرهاى شام و مصر توجه نموده ، صحابه و تابعين ساكن شهرها را توصيف مىكند . مدخليت اين دو عنصر زمانى و مكانى ، سبب تكرار اجتناب ناپذيرى در مورد بعضى اشخاص در نوشته ابن سعد شده است . معرفى اشخاص با اطلاعات نسب شناسى - كه عمدتا برگرفته از آثار و اخبار هشام كلبى است - شروع شده كه گاه تا دهها نسل را در بر مىگيرد [ 14 ] و با اطلاعاتى درباره ويژگيهاى جسمانى افراد كامل مىشود . او روى هم رفته حدود 4 هزار و 250 نفر را معرفى مىكند كه از آغاز اسلام تا زمان وى سهمى در انتقال احاديث داشته‌اند . از ويژگيهاى خاص طبقات ابن سعد ، اختصاص قسمتى از نوشتار به شرح حال

--> ( 1 ) . ابن نديم ، الفهرست ، ص 151 .