الّذى مات فيه » . « 1 » اين روايت نيز همانند ديگر گزارشات عايشه ، از حوادث رحلت پيامبر ( ص ) ساخته و پرداختهء اوست . گذشته از مسألهء سند اين خبر ، كه از طريق حمّاد بن سلمه نقل شده و احاديث او از هشام بن عروه تضعيف شده ، « 2 » اين روايت با توجه به روايات ديگرى كه ابن ابى شيبه ، قاضى نعمان ، ابن جوزى ، ابن ابى الحديد و هيثمى از عايشه ، « 3 » و نيز بزرگانى از علماى شيعه ، مانند كلينى و شيخ مفيد و طبرسى « 4 » از امام باقر ( ع ) و امام صادق ( ع ) روايت كرده‌اند كه گويندهء اين سخن على ( ع ) بوده است ، قابل پذيرش نيست . در روايت امام باقر ( ع ) تصريح شده كه رسول خدا ( ص ) به امير مؤمنان ( ع ) چنين سفارش كرده بود . با اين حال ، ابن ابى الحديد اساسا اين خبر را باطل دانسته ، گويد : با اين كه رسول خدا ( ص ) پيش از وفات فرمود : « فضعوني على سريري في بيتي هذا على شفير قبري » « 5 » و آشكارا مدفن خود را معين كرد ، چگونه ممكن است اصحاب در اين باره اختلاف كرده باشند ؟ ! به خصوص شك و ترديد از جهت سخن ابو بكر است كه گفت : « الانبياء يدفنون حيث يموتون » ؛ « 6 » در حالى كه عده‌اى از انبياى بنى اسرائيل در مكانهايى دفن شدند كه مكان درگذشت آنان نبوده است . « 7 » گرچه دربارهء مطلب اول مىتوان گفت كه شايد اين سخن رسول خدا ( ص ) در جمع افراد خاصى كه در خانهء او بودند بيان شده ، و اگر ديگر اصحاب از آن آگاهى نداشته باشند ، امرى طبيعى است ؛ اما در هر حال ، سخن ابن ابى الحديد مؤيد روايات فوق است . نكتهء پايانى اين كه : همانطور كه گذشت ، اين خبر از گزارشهاى خاص آل زبير

--> ( 1 ) . طبقات الكبرى ، ج 2 ، ص 292 . ( 2 ) . تاريخ الكبير ، ج 4 ، ص 84 ؛ الضعفاء و المتروكين ، ج 2 ، ص 11 ؛ ذهبى ، كاشف ، ج 1 ، ص 339 ؛ ذهبى ، ميزان الاعتدال ، ج 1 ، ص 588 . ( 3 ) . عبد الرزاق بن همام ، مصنف ، ج 6 ، ص 157 ؛ شرح الاخبار ، ج 1 ، ص 140 - 141 ؛ ابن جوزى ، الوفاء باحوال المصطفى ، ج 2 ، ص 551 ؛ ابن ابى الحديد ، شرح نهج البلاغه ، ج 10 ، ص 158 ؛ مجمع الزوائد ، ج 9 ، ص 112 . ( 4 ) . كافى ، ج 1 ، ص 518 ؛ ارشاد ، ج 1 ، ص 177 و 178 ؛ إعلام الورى ، ج 1 ، ص 270 . ( 5 ) . تاريخ طبرى ، ج 3 ، ص 192 . ( 6 ) . آنچه ابو بكر از رسول خدا ( ص ) نقل كرده اين است كه : « ما مات نبىّ إلّا دفن حيث يقبض » . ( ر . ك : طبقات الكبرى ، ج 2 ، ص 292 ) . ( 7 ) . شرح نهج البلاغه ، ج 13 ، ص 39 . بايد گفت ابو بكر دربارهء ساختن اين قبيل قانونهاى عمومى سابقه داشت . نمونه آن روايت مجعول : « نحن معاشر الأنبياء لا نورث ما تركناه صدقة » است .