الشيخ رسول جعفريان وديگران

111

نقد و بررسى منابع سيره نبوى (فارسى)

چنين مطلب مهمى كه فضيلت بزرگى براى عباس بن عبد المطلب به شمار مىآيد واقعيت داشت ، افراد زيادى و يا لااقل چند نفر از صحابه آن را نقل مىكردند . اما روايت عايشه ، هم از جهت سند و هم از نظر متن قابل قبول نيست . در سلسله سند اين روايت ، محمد بن عبد الله بن مسلم بن شهاب زهرى گزارش شده كه ابو حاتم او را تضعيف نموده و ابن جوزى نام او را در شمار افرادى كه مورد طعن واقع شده‌اند ، آورده است و مىگويد : وى كم حافظه بوده و بسيار دچار اوهام مىشد و در نقل روايت از عمويش ابن شهاب زهرى خطا مىكرد . « 1 » اگر از اين مسأله نيز چشم پوشى كنيم ، با توجه به اين كه در كتب سيره و حديث اهل سنت ، كسى به عنوان اولين نمازگزار بر بدن پيامبر ( ص ) معرفى نشده ، بلكه گويند : مردم گروه گروه وارد شده ، نماز مىگزاردند و شروع آن با اهل بيت و نزديكان آن حضرت بود ؛ « 2 » گفتهء عايشه - اگر واقعا خود او گفته باشد و بعدها از طرف او نساخته باشند - نادرست مىنمايد . افزون بر اين ، در منابع شيعه از امام صادق ( ع ) نقل شده كه فرمود : « بنابر وصيت رسول خدا ( ص ) ، على ( ع ) نخستين كسى بود كه بر او نماز خواند . « 3 » آنچه كه با قراين و شواهد موجود به دست مىآيد ، اين كه : امير مؤمنان على ( ع ) همچنان كه متصدى غسل و كفن و دفن آن حضرت بوده ، همچنين از طرف رسول خدا ( ص ) موظف به خواندن نماز بر او بوده است . و عايشه به دليل خصومتى كه با على ( ع ) داشته ، سعى در تحريف اين وقايع نموده است . جاى خوشحالى باقى است كه او پدرش را - كه در آن لحظات در كوچه‌هاى مدينه در پى بيعت گرفتن از مردم بود ! - به عنوان اولين كسى كه بر پيغمبر نماز خواند ، معرفى نكرده است ! روايت ششم « اخبرنا ابو الوليد الطيالسى ، أخبرنا حمّاد بن سلمة ، عن هشام بن عروة ، عن أبيه ، عن عائشة قالت : لمّا مات النبىّ - صلّى اللّه عليه و سلّم - قالوا أين يدفن ؟ فقال ابو بكر : فى المكان

--> ( 1 ) . دار قطنى ، الضعفاء و المتروكين ، ج 4 ، ص 80 . ( 2 ) . سيرة النبويه ، ج 4 ، ص 314 ؛ تاريخ طبرى ، ج 3 ، ص 192 . ( 3 ) . كلينى ، كافى ، ج 1 ، ص 518 ؛ مفيد ، ارشاد ، ج 1 ، ص 186 ؛ مناقب ، ج 1 ، ص 293 ؛ طبرسى ، إعلام الورى ، ج 1 ، ص 269 - 267 .